Δείπνο Ηλιθίων | Ένας ηλίθιος, ένα έξυπνο κείμενο, δύο ρόλοι…

Ιωάννα Δανδέλια

Σε ένα έργο όπου κυριαρχούν δύο κυρίως ρόλοι και κρατώντας τις ισορροπίες ανάμεσα στο κωμικό στοιχείο και τον προβληματισμό, ο Σπύρος Παπαδόπουλος και ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης μεταφέρουν στο θεατρικό σανίδι ένα από τα σημαντικότερα έργα του Γάλλου σκηνοθέτη, σεναριογράφου και συγγραφέα Φράνσις Βέμπερ. Το «Δείπνο Ηλιθίων» (Le diner de cons, 1998), αφού πέρασε και από τη μεγάλη οθόνη άνοιξε για μια ακόμη φορά αυλαία αυτή τη φορά στη Θεσσαλονίκη, στο θέατρο Αριστοτέλειον υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Σπύρου Παπαδόπουλου.

Ιωάννα Δανδέλια Δημοσιογράφος, Διευθύντρια Εκδόσεων Πανεπιστημίου Μακεδονίας

Ο ίδιος υποδύεται και τον Φρανσουά, τον «αγαθό» και φιλικό «ηλίθιο» που ο Πιερ (Πυγμαλίων Δαδακαρίδης) θέλει να εκμεταλλευτεί για ένα βράδυ για να κερδίσει την εύνοια των φίλων του και το στοίχημα που έχει βάλει μαζί τους. Τίποτα βέβαια δεν εξελίσσεται όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί. Άλλωστε, πότε συμβαίνει αυτό σε μια θεατρική σκηνή; Στην περίπτωση όμως αυτής της κωμωδίας που κινείται με ρυθμούς χορογραφίας ανάμεσα στους δύο ηθοποιούς, ο θεατής απολαμβάνει αστείρευτο γέλιο για τα 100 συνεχή λεπτά διάρκειας του έργου και ταυτόχρονα ο προβληματισμός που βρίσκεται πίσω από τα λόγια κάθε ηθοποιού αποτελεί το πραγματικό σκηνικό δράσης του.

Το ντουέτο των δύο ηθοποιών αποδεικνύεται ισχυρά δυνατό. Αυτό το αντιλαμβάνεται κανείς από τους σφιχτούς διαλόγους, τις ατάκες που εναλλασσόνται, τους δυνατούς συσχετισμούς που αναπτύσσονται, καθώς το έργο εξελίσσεται και οι φαινομενικά αστείες συμπτώσεις αλλά και γκάφες του Φρανσουά οδηγούν σε μια κορύφωση που εντέλει θα δικαιώσει και τους δύο πρωταγωνιστές.

Στη συγκεκριμένη παράσταση δεν υπάρχει νικητής ή χαμένος. Αν κάποιος περιμένει ή αποζητά τη δικαίωση του «ηλίθιου», αυτή δεν υπάρχει. Οι δύο πρωταγωνιστές έχουν ισότιμο ρόλο στο έργο, ισόνομα κατανεμημένο στο κείμενο και το τέλος που ίσως ξαφνιάσει τους θεατές για τον τρόπο που επέρχεται στη σκηνή θα εξισορροπήσει τη δυναμική των δύο χαρακτήρων. Άλλωστε, μέσα από το κείμενο, την ευρηματική παρουσία και τις εξαιρετικές ερμηνείες των δύο ηθοποιών, οι δύο ρόλοι γίνονται εξίσου αγαπητοί στο κοινό. Αυτό είναι και το ζητούμενο του Βέμπερ. Το έχει αποδείξει στα έργα του που μοιάζουν φαινομενικά κατανοητά στην πρώτη ανάγνωση τους αλλά αποκτούν ξεχωριστή διάσταση για τον θεατή μέσα από την ερμηνεία του κάθε πρωταγωνιστή. Ας μην ξεχνάμε ότι ο συγκεκριμένος δημιουργός έχει χαρίσει αντίστοιχες συγκινήσεις και στο «Κλουβί με τις τρελές».

Ο Σπύρος Παπαδόπουλος στο διττό του ρόλο, τόσο ως σκηνοθέτης όσο και ως ένας εκ των πρωταγωνιστών, αποφεύγει την ωραιοποίηση, την καρικατούρα του ήρωα του. Αντ’ αυτού, του προσδίδει χαρακτηριστικά κυρίαρχου ρόλου στη σκηνή και από «ηλίθιος» γίνεται ένας γκαφατζής που διασκεδάζει με τις λάθος κινήσεις και επιλογές του αλλά αποδεικνύεται ισάξιος του «ανταγωνιστή» του. Ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης είναι το άλλο του μισό στη σκηνή, είναι αυτός που θα δώσει τροφή στις ατάκες του, που θα βρεθεί σε απόγνωση από τις «βλακείες» ενός ανθρώπου που θεωρούσε ηλίθιο αλλά έχει πλέον βρεθεί στην απόλυτη ανάγκη της βοήθειας του.

Ναι, το κοινό θα διασκεδάσει και θα προβληματιστεί. Κυρίως θα διασκεδάσει. Αυτό είναι άλλωστε το θέατρο. Ο Βέμπερ το ξέρει καλά, το επιδιώκει μέχρι την τελευταία στιγμή. Η μετάφραση της Νικολέτας Κοτσαηλίδου έχει καταφέρει να διατηρήσει τα δυνατά στοιχεία του κειμένου και να μεταφέρει στο ελληνικό κοινό τα νοήματα αλλά και το χιούμορ του δημιουργού του. Είναι ένα κείμενο με δύο ερμηνείες, δύο δυνατές ερμηνείες που κέρδισαν το δυνατό χειροκρότημα του κοινού της Θεσσαλονίκης στην πρεμιέρα της παράστασης στις 26 Σεπτεμβρίου.

Τους δύο ηθοποιούς πλαισιώνουν εξαιρετικά ο Δημήτρης Μαυρόπουλος, ο Βασίλης Ρίσβας, ο Χρήστος Σπανός, η Ξανθή Γεωργίου και η Άννα Μενενάκου. Ειδική αναφορά πρέπει να γίνει στο σκηνικό με το οποίο με αρκετή δεξιοτεχνία η Αθανασία Σμαραγδή μας μεταφέρει στο περιβάλλον μιας κομψής αστικής κατοικίας στο Παρίσι. Η παράσταση θα παρουσιάζεται στο κοινό της Θεσσαλονίκης μέχρι και τις 14 Οκτωβρίου στο θέατρο Αριστοτέλειον.

*Προπώληση εισιτηρίων στο www.viva.gr & στο ταμείο του θεάτρου (2310262051)