Σπύρος Παλούκης, Παναγής Κουτσοκώστας | What a wonderwood world!

Μαρία-Άννα Τανάγια

Ένα φωτογραφικό παραμύθι, ένα πρωτότυπο για τα ελληνικά εκδοτικά δεδομένα λεύκωμα για την περιοχή της Έδεσσας και της ευρύτερης κεντρικής Μακεδονίας με αναφορές στην ιστορία, την παράδοση, τη μυθολογία, με ένα αναπάντεχο «πάντρεμα» το τοπικού με το παγκόσμιο. Λίγο πριν αρχίσει το ταξίδι του «Wonderwood | Το Δάσος των Θαυμάτων», οι δημιουργοί του μοιράζονται μαζί μας τις ιστορίες τους…

Μαρία-Άννα Τανάγια

Storytellers: Σπύρος Παλούκης, Παναγής Κουτσοκώστας
Φωτογραφία: Ξανθούλα Διάδου

Σπύρος Παλούκης: Το «Wonderwood |Το Δάσος των Θαυμάτων» είναι ένα πρωτότυπο φωτογραφικό παραμύθι που δημιουργήθηκε με αφορμή την επέτειο (2012) των εκατό ετών απ’ την απελευθέρωση της Έδεσσας από τον τουρκικό ζυγό (1912). Μέρος του έχει βασιστεί (σε ελεύθερη απόδοση) σε μύθους – δοξασίες – ιστορίες της περιοχής. Απευθύνεται σε μικρούς και μεγάλους. Η ιστορία κλείνει συμβολικά με τον καθρέπτη της μάγισσας στραμμένο προς τον αναγνώστη, φέροντας ένα μήνυμα: ότι απελευθέρωση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και ελευθερία.

527803_401438549921222_85814412_n

Η φωτογραφία πρέπει να είναι ποίηση. Να μην τα λες όλα σε μια εικόνα. Να αφήνεις το θεατή να φανταστεί και να ταξιδέψει. Η Ιστορία είναι σαν ένα μεγάλο παραμύθι. Η μοναδική της διαφορά από τα παραμύθια είναι πως είναι αληθινή. Στο «Wonderwood» χρησιμοποιήθηκαν παραδοσιακές στολές της εποχής, ρούχα που για χρόνια δεν είχαν φορεθεί και -σε συνδυασμό με τις παραδόσεις της ευρύτερης περιοχής και την μυθολογία- προέκυψε κάτι μοναδικό. Στις σελίδες του βιβλίου παρελαύνουν, η Σφίγγα, ο Νάρκισσος, ο Προμηθέας, ο Χάρος, οι επτά Μούσες, συν μάγισσες, ξωτικά και νεράιδες.
Παναγής Κουτσοκώστας: Το παραμύθι, προτού γίνει μυθιστορηματικό είδος απλοποιημένο και προσαρμοσμένο για τις μικρότερες ηλικίες, αποτελούσε τη βασική προφορική λογοτεχνία, η οποία και απευθυνόταν “αυστηρά” σε ενηλίκους. Οπότε, οι βασικές και αρχικές δομές των παραμυθιών -ειδικά αυτές των λαογραφικών- έχουν ρίζες πολύ διαφορετικές από αυτές που έχουν τα παραμύθια που δημιουργούνται σήμερα. Τα παραμύθια πλέον, μπορεί να έχουν προσαρμοστεί για να είναι εύληπτα από το παιδικό κοινό, τα βασικότερα νοήματά τους όμως υπάρχουν ακόμα, είναι ζωντανά και κυρίως πανανθρώπινα, χωρίς να περιορίζονται και να διαχωρίζονται βάσει του φύλου, της ηλικίας, ακόμα και της εθνικότητας ή της πολιτισμικής ταυτότητας και προέλευσης. Οι ανθρώπινες ανάγκες εξάλλου, δεν αλλάζουν σε σημαντικό βαθμό μέσα στο πέρασμα των αιώνων… Η αγάπη και το μίσος, η μάχη του καλού με το κακό και ένα πλήθος ακόμα από δίπολα ενυπάρχουν σε όλα τα παραμύθια και μας αφορούν όλους ανεξαιρέτως.

paloukis k koutsokostas

Προκειμένου τα νοήματα των παραμυθιών να γίνουν καταληπτά και να αφομοιωθούν, πρέπει να τα ορίσεις και να τα δομήσεις σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Από τις πιο αναγνωρίσιμες και ωραίες ιστορίες είναι αυτές που περιλαμβάνονται στην Παλαιά Διαθήκη, όπου έχουμε μία διαρκή μάχη της επικράτησης του Καλού και του Θείου έναντι του Κακού, του ηθικού απέναντι στο ανήθικο. Το ίδιο θα δούμε και στα παραμύθια του Αίσωπου, στα Ομηρικά έπη, στην αρχαία ελληνική μυθολογία και φυσικά στα κείμενα των αρχαίων τραγωδιών. Όλα τα παραπάνω γράφτηκαν από ανθρώπους και απευθύνονται σε ανθρώπους, με σαφή διδακτικό σκοπό. Το παραμύθι μπορεί να διαδραματίσει ένα ρόλο: ο διδακτικός του χαρακτήρας να αποτελέσει εργαλείο μάθησης και κατά συνέπεια διαμόρφωσης χαρακτήρα. Το στοιχείο διδαχής είναι και αυτό που αποτελεί και την κορύφωση της εκάστοτε ιστορίας. Ας μην ξεχνάμε, πως πριν την αστικοποίηση, όπου οι δυνατότητες για διασκέδαση ήταν περιορισμένες, τα παραμύθια ήταν η κεντρική πηγή ψυχαγωγίας (δηλαδή της αγωγής της ψυχής) και εκπαίδευσης.

 

Παναγής Κουτσοκώστας: Στην Ελλάδα συμβαίνει το εξής παράδοξο: ενώ παρατηρείται μία συνεχής αύξηση της εγχώριας εκδοτικής παραγωγής με εξαιρετικά αποτελέσματα και σημαντικές διεθνείς διακρίσεις, εντούτοις το κοινό στο οποίο απευθύνεται φαίνεται να αποστρέφεται το βιβλίο και να αρνείται πεισματικά την ανάγνωση -ευτυχώς, όχι καθολικά! Είναι εντυπωμένο δηλαδή -κατά κάποιον τρόπο- τόσο βαθιά στο συλλογικό μας ασυνείδητο το γεγονός, πως διάβασμα σημαίνει χαμένος χρόνος. Στην καλύτερη περίπτωση, μπορεί να θεωρήσει κάποιος, πως μπορεί να πάρει την ίδια πληροφορία που θα έπαιρνε από το βιβλίο, φιλτραρισμένη μέσα από κάποιο άλλο μέσο, παραδείγματος χάριν από μία εκπομπή της τηλεόρασης ή από μία ταινία. Κανείς δεν αρνείται τη δυναμική και τον συνεπικουρικό ρόλο της εικόνας στη μετάδοση γνώσης -κάθε άλλο-, αλλά το βιβλίο έχει τη δική του ομορφιά. Απαιτεί χρόνο και κυρίως αγάπη και αυτό πρέπει να το μαθαίνουμε από μικροί. Σε αυτό μπορούν να βοηθήσουν οι βασικοί μηχανισμοί διαπαιδαγώγησης: η οικογένεια και το σχολείο. Ακόμα και τα μουσεία ή και οργανισμοί που δραστηριοποιούνται εκδοτικά. Να μάθουμε να διαβάζουμε, να διψούμε για γνώση. Η ανάγνωση βιβλίων δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη.

 

Το μυστικό για να παραμένεις δημιουργικός σε καιρό κρίσης είναι…
Σπύρος Παλούκης:
 Να μη σταματάς. Να συνεχίζεις. Να κλείνεις τα αυτιά σου και να προχωράς. Αξίζει να ζούμε τη ζωή μας. Όχι, να παραπονιόμαστε ή να βαριόμαστε. Το ίδιο και στη δημιουργία. Δημιουργία είναι ζωή. Όχι πολυτέλεια, αλλά ανάγκη για να ξεπερνάς τα εμπόδια της λογικής, ακολουθώντας το δρόμο της καρδιάς.

 

 

Give me more

Ο Σπύρος Παλούκης (γεν. 1980) κατάγεται από την Έδεσσα. Σπούδασε Πληροφορική (ΤΕΙ) στην Θεσσαλονίκη και φωτογραφία (Stereosis), ενώ στο Βέλγιο έκανε μεταπτυχιακό στις Αμερικάνικες Σπουδές. Είναι φωτογράφος, συγγραφέας και εμψυχωτής των εκδόσεων “Μαγικό Κουτί & Fata Morgana”. Έχει γράψει δύο πεζογραφήματα (Ο Καρλομάγνος και η Κάμερα με τα Μυστικά, Η Γενιά του Μπλακ Άουτ), ενώ έχουν εκδοθεί και δύο λευκώματά του (Έδεσσα, “Daydreaming”: Εκατό Έλληνες του Βελγίου Ονειρεύονται την Ελλάδα). Η κεντρική ιδέα του Wonderwood ξεκίνησε από τον ίδιο. Συνδύασε αρμονικά τις τρεις του ιδιότητες, γράφοντας το παραμύθι, φωτογραφίζοντας και δίνοντάς του εκδοτική υπόσταση.

Περισσότερα στο www.spyrospaloukis.com

Ο Παναγής Κουτσοκώστας γεννήθηκε το 1983 στην Έδεσσα. Στο διάστημα που έλειπε από τη γενέθλια πόλη, σπούδασε Αρχαιολογία & Ιστορία της Τέχνης και ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στην Πολιτισμική Πληροφορική & Επικοινωνία. Έχει εργαστεί σε αρχαιολογικούς χώρους ανασκάπτοντας, σε αίθουσες διδάσκοντας και σε γραφεία σχεδιάζοντας. Στο Wonderwood ανέλαβε την επιμέλεια του λευκώματος και την καλλιτεχνική και επιστημονική διεύθυνση, συνδυάζοντας το πάθος του για όλες τις μορφές Τέχνης με τo ακαδημαϊκό του υπόβαθρο.