Στέλλα Κάσδαγλη | Συνέντευξη λίγο πριν το πρώτο Skills Camp του Women on Top στη Θεσσαλονίκη

Για όλες εμάς τις Θεσσαλονικιές γκρούπις της, η Στέλλα Κάσδαγλη είναι είδωλο για πολλούς και διάφορους λόγους (όπως η επαγγελματική της πορεία, οι πρωτοβουλίες της, η αγάπη με την οποία στηρίζει τις γυναίκες και άλλα πολλά). Αυτονόητα, λοιπόν, ζηλεύαμε οικτρά κάθε φορά που διαβάζαμε για το Skills Camp ή για οποιαδήποτε άλλη δράση του Women on Top. Τώρα, λοιπόν, που το Skills Camp του Women on Top έρχεται και στη Θεσσαλονίκη ήταν ιδανική ευκαιρία να μιλήσουμε με τη Στέλλα για τις γυναίκες, τις αφετηρίες, την έμπνευση και τη δύναμη της δικτύωσης και της συνεργασίας!

Συνέντευξη: Μαρία-Άννα Τανάγια

Μίλησε μου πώς ξεκίνησε η ιδέα για το Skills Camp. Ποια ανάγκη των γυναικών έρχεται να καλύψει;

Τ0 2016, που πρωτοξεκινήσαμε τα Skills Camps, η ερώτηση που προσπαθούσαμε να απαντήσουμε ήταν αυτή που βασάνιζε κι εμάς τις ίδιες: «πώς μπορεί μία αυτοαπασχολούμενη, επιχειρηματίας ή άνεργη να επενδύσει στην επαγγελματική της ανάπτυξη τα διαστήματα που χρειάζεται να μείνει ένα μεγάλο μέρος στο σπίτι με τα παιδιά της -αν έχει;». Θελήσαμε τότε να ενθαρρύνουμε τις μητέρες να κάνουν κάτι για το παρόν και το μέλλον τους, υποστηρίζοντάς τις ταυτόχρονα με δημιουργική απασχόληση των παιδιών τους όσο εκείνες μάθαιναν. Στην πορεία είδαμε ότι οι θεματικές που επιλέγαμε ενδιέφεραν και γυναίκες με άλλο προφίλ: μισθωτές, φοιτήτριες, συνταξιούχους, γυναίκες σε φάση αλλαγή καριέρας. Κι έτσι αρχίσαμε να διαφοροποιούμε τις ώρες των σεμιναρίων και να εμπλουτίζουμε το περιεχόμενό τους, προσφέροντας πάντα τη δυνατότητα της δημιουργικής απασχόλησης, προσπαθώντας να καλύψουμε τις ανάγκες όσο το δυνατόν περισσότερων γυναικών. Πλέον τα Skills Camps του Women On Top διοργανώνονται 3-4 φορές το χρόνο και έχουν είτε θεματικό είτε πολυσυλλεκτικό χαρακτήρα, όπως το Skills Camp που διοργανώνουμε τώρα στη Θεσσαλονίκη με την πολύτιμη στήριξη του Dixan.

Ποια είναι η στιγμή που ένιωσες πιο περήφανη από ποτέ για το Skills Camp;

Κάθε φορά που βλέπω γυναίκες που βρίσκονται σε οποιαδήποτε φάση ανάπτυξης ή επαναπροσδιορισμού ή ακόμα και επανεφεύρεσης της δημιουργικής τους ζωής, να φεύγουν από ένα Camp με ζωγραφισμένη στο πρόσωπό τους τη δύναμη, την έμπνευση και την αισιοδοξία που δίνουν οι καινούριες ιδέες, τα πρακτικά εργαλεία, οι ουσιαστικές γνωριμίες, η αίσθηση ότι υπάρχει εκεί κοντά κάποιος που μπορεί να σε στηρίξει. Κάθε φορά δηλαδή που βλέπω με τα ίδια μου τα μάτια ότι το Women On Top πετυχαίνει έναν από τους βασικότερους στόχους του.

Ποιο σχόλιο συμμετέχουσας προηγούμενων camps σε συγκίνησε περισσότερο;

Το: «Έχω πάει σε πάρα πολλά σεμινάρια και ήρθα με χαμηλές προσδοκίες εδώ. Και αυτό που έζησα μαζί σας ήταν πέρα από οτιδήποτε θα μπορούσα να ελπίσω σε αυτή τη φάση της επαγγελματικής μου ζωής». Και το: «Ήρθα με την αίσθηση ότι βρίσκομαι σε τέλμα και πλέον δεν μπορώ να θυμηθώ γιατί αισθανόμουν έτσι, μόλις πριν από μια εβδομάδα πιο πριν».

Τι κερδίζει μια γυναίκα μετά το Skills Camp;

Αυτό εξαρτάται από το τι είναι έτοιμη να επενδύσει σε αυτό. Οι γυναίκες που τολμούν να επενδύσουν χρόνο -να έρθουν δηλαδή σε περισσότερα από ένα, συνεχόμενα σεμινάρια και να γίνουν κομμάτι της ομάδας που δημιουργείται σε κάθε μα κάθε Camp- κερδίζουν πάρα πολλά. Οι γυναίκες που επενδύουν σε χρόνο και επενδύουν και σε ευαλωτότητα -έρχονται δηλαδή έτοιμες να μοιραστούν και να ακούσουν διαφορετικά πράγματα από αυτά που ήδη ξέρουν ή πιστεύουν- κερδίζουν τα περισσότερα: γνώσεις, εμπειρίες, νέα ερεθίσματα που μπορούν να τις βοηθήσουν να αναθεωρήσουν βαθιές πεποιθήσεις σε σχέση με τη δουλειά τους, το ρόλο τους, τις δυνατότητές τους και, κυρίως, ένα υποστηρικτικό δίκτυο που μπορεί να τους φέρει συνεργασίες, ευκαιρίες, φιλίες, πληροφορίες -πράγματα που σπάνια μπορείς να βρεις σε ένα μεμονωμένο σεμινάριο, ένα βιβλίο, σε ένα στείρο εκπαιδευτικό περιβάλλον, ακόμα και σε μία (πολύτιμη κατά τα άλλα, αλλά συνήθως ελλιπή) online επιμόρφωση.

Έχοντας μια τόσο μεγάλη εμπειρία και επιτυχία στο χώρο σου, πόσα βήματα έχουν γίνει στον εργασιακό χώρο;

Αν με ρωτάς για το θέμα της έμφυλης ισότητας, θα σου πω ότι βήματα γίνονται -και ειδικά τα τελευταία δύο χρόνια, ο ρυθμός τους ή τουλάχιστον η συζήτηση γύρω από αυτά έχει ενταθεί. Ωστόσο, η δουλειά που πρέπει να γίνει είναι τόση πολλή που είναι τουλάχιστον ανόητο να εφησυχάζουμε από αυτή την πρόοδο. Καμιά φορά μιλάμε γι’ αυτά τα βήματα υπονοώντας ότι αρκούν για να λύσουν βαθιά ριζωμένα προβλήματα αιώνων. Είναι μεγάλη κουβέντα αυτή. Τα περισσότερα από τα ζητήματα που έχουμε να λύσουμε είναι κρυφά, ριζωμένα στις πιο ασυνείδητες πεποιθήσεις μας και γι’ αυτό θα χρειαστεί χρόνος και μεγάλη εγρήγορση για να τα καταφέρουμε.

Τελικά, μια γυναίκα έχει την ίδια «αφετηρία» με έναν άνδρα ίδιων προσόντων;

Όχι, ποτέ. Ακόμα και όταν φαίνεται ότι στις νεαρές ηλικίες οι συνθήκες είναι σχετικά ισότιμες, πρέπει να θυμόμαστε ότι μία γυναίκα πολύ πιο σπάνια ενθαρρύνεται να επιλέξει ένα επαγγελματικό αντικείμενο επικερδές και με προοπτικές, πολύ πιο συχνά ακούει ότι δύσκολα θα μπορέσει να φτάσει ψηλά, πολύ πιο εύκολα πέφτει θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης, και πολύ πιο αψήφιστα αμείβεται λιγότερο απ’ όσο αξίζει (ή και καθόλου). Τα πράγματα, φυσικά, γίνονται ακόμα πιο πολύπλοκα όταν μπει στην εξίσωση ο παράγοντας οικογένεια (ή η πιθανότητά του) και ακόμα πιο πολύπλοκα όταν μια γυναίκα χάνει αυτό που μέχρι τότε θεωρούνταν ένα από τα σημαντικά προσόντα της: τη νεανική της εμφάνιση.

Πόσο εύκολο είναι για μία γυναίκα, εντελώς ρεαλιστικά, να συνδυάσει καριέρα και οικογένεια;

Για κανέναν δεν είναι, ρεαλιστικά, εύκολο να συνδυάσει καριέρα και οικογένεια, γιατί και τα δύο απαιτούν χρόνο, σωματική και νοητική ενέργεια και σχεδόν ποτέ δεν είναι ορισμένο και ξεκάθαρο που σταματάνε οι ανάγκες του ενός και αρχίζουν οι ανάγκες του άλλου -ούτε μπορούμε, ακόμα, να κλωνοποιήσουμε τους εαυτούς μας και να βρισκόμαστε ταυτόχρονα παντού. Η κουβέντα αυτή εστιάζει στις γυναίκες γιατί μέχρι και σήμερα η έννοια «συνδυάζω» εμπεριέχει διαφορετικά πράγματα για τους άντρες και τις γυναίκες που εργάζονται: για τις γυναίκες το κομμάτι «οικογένεια» κουβαλάει πολύ περισσότερες προσδοκίες και απαιτήσεις, ενώ για τους άντρες ισχύει το ίδιο για την καριέρα. Ευτυχώς αυτό έχει αρχίσει να αλλάζει -αργά και όχι για όλους και όλες, φυσικά, αλλά έχει αρχίσει. Όταν αυτή η αλλαγή θα ωριμάσει και να φτάσει να αφορά περισσότερους ανθρώπους, ανεξαρτήτως φύλου, τότε ο συνδυασμός θα είναι λίγο πιο εύκολος για όλους μας, γιατί τα κομμάτια που θα καλούμαστε να συνδυάσουμε θα έχουν μοιραστεί με πιο ισορροπημένο τρόπο.

Νομίζω πως όλες οι γυναίκες έχουν ενδόμυχα ένα «ενοχικό» γι’ αυτό πρέπει να δουλεύουν περισσότερο, να δείχνουν πόσο καλές μαμάδες είναι, ν’ αποδεικνύουν την αξία τους. Συμφωνείς;

Φυσικά. Όμως δεν είναι μόνο στο μυαλό μας αυτό. Το φαινόμενο έχει μελετηθεί και ακαδημαϊκά και ονομάζεται «Διπλό φορτίο» -για την ακρίβεια το φορτίο που πρέπει να αναλάβει μία γυναίκα για να θεωρηθεί η απόδοσή της ίση με εκείνη ενός άντρα είναι 2,5 φορές μεγαλύτερη. Και αυτή την ανισορροπία την έχουμε εσωτερικεύσει στο έπακρο. Είναι χαρακτηριστικό ότι πριν από δύο περίπου χρόνια, όταν σημειώθηκαν οι μεγάλες ανεμοθύελλες στην Ουάσινγκτον και τη Νέα Υόρκη, την επόμενη μέρα μόνο οι γυναίκες γερουσιάστριες εμφανίστηκαν στη Γερουσία. Ξέρεις γιατί; Όχι επειδή είναι εκ φύσεως πιο εργατικές ή ευσυνείδητες ή ό,τι άλλο μπορεί να μας αρέσει καμιά φορά να πιστεύουμε, αλλά επειδή έχουν εκπαιδευτεί στο ότι πρέπει διαρκώς να αποδεικνύουν την αξία τους δουλεύοντας, όπως πολύ ωραία το έθεσε μία συμμετέχουσα της πρόσφατης έρευνας που πραγματοποιήσαμε για την ισότητα στις επιχειρήσεις, «διπλοβάρδια».

Ας δούμε ένα ακόμα στερεότυπο: οι γυναίκες δε στηρίζουν η μία την άλλη. Πώς το καταρρίπτει αυτό το “Women on Top”;

Είναι κι αυτό θέμα εκπαίδευσης. Έχουμε μάθει ότι οι ελπίδες για να επιβιώσει μια γυναίκα και να κάνει πραγματικότητα τα όνειρά της είναι λιγότερες από εκείνες ενός άντρα, γι’ αυτό και συχνά κοινωνικοποιούμαστε με την πεποίθηση ότι πρέπει να ανταγωνιστούμε άλλες γυναίκες για να τα καταφέρουμε. Δεν ζούμε όμως στη ζούγκλα, είμαστε νοήμονα όντα. Οι πεποιθήσεις μας αλλάζουν, τις μαθημένες συμπεριφορές μας μπορούμε να τις αναθεωρήσουμε και εμείς, ως Women On Top, βλέπουμε ότι πάρα πολλές γυναίκες αναγνωρίζουν ότι η συνεργασία και η αλληλοϋποστήριξη μας πηγαίνει όλες πιο μακριά. Ίσως να ήταν διαφορετικά τα πράγματα στο παρελθόν, ίσως απλώς να μας άρεσε να έχουμε αυτή την εικόνα για τις σχέσεις μεταξύ γυναικών για να δικαιολογούμε πράγματα που δεν θα έπρεπε να δικαιολογούμε. Πάντως η δική μας εμπειρία, τις περισσότερες φορές, δείχνει ότι όλες έχουμε ανάγκη από ισχυρά δίκτυα και οι περισσότερες έχουμε τη διάθεση να συμμετέχουμε σε αυτά, όταν φυσικά ευθυγραμμίζονται με τις αξίες μας.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδια του Women on Top;

Μετά από το Skills Camp της Θεσσαλονίκης μπαίνουμε στην τελική ευθεία για το Live A Legacy, τη μεγάλη πρωτοβουλία της Mastercard και του Women On Top που διοργανώνεται στις 19/10 στην Αθήνα. Θα ακολουθήσει, στο τέλος Οκτωβρίου, ένα πρόγραμμα δικτύωσης και ενίσχυσης δεξιοτήτων για οργανισμούς που ασχολούνται με θέματα ισότητας, το οποίο υποστηρίζεται από την Πρεσβεία των Η.Π.Α. στην Αθήνα. Παράλληλα, τρέχουν αρκετές συνεργασίες με εταιρείες τις οποίες υποστηρίζουμε στην προσπάθειά τους να ενισχύσουν την ισότητα, την ποικιλομορφία και τη συμπερίληψη για το δικό τους ανθρώπινο δυναμικό -και φυσικά προετοιμάζουμε ήδη τις δράσεις του 2020, το οποίο διαγράφεται ήδη πολύ δημιουργικό και ενδιαφέρον!

Marianna says: «Το Skills Camp θα πραγματοποιηθεί 3 έως 6 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη με τη στήριξη του Dixan. Μάθε περισσότερα για το πρόγραμμα αλλά και για το πώς μπορείς να συμμετάσχεις εδώ».