Γιώτα Φώτου | Με αφορμή το διώροφο της Τσιμισκή

Γιώτα Φώτου

1920- 1945. Συγκλονιστικές ιστορικές στιγμές αλλάζουν τον πολιτισμικό χάρτη της Θεσσαλονίκης, μιας πόλης με έντονο πολυπολιτισμικό παρελθόν.   Είναι το διάστημα κατά το οποίο διασταυρώνονται στη Θεσσαλονίκη ομάδες που έζησαν με διαφορά ολίγων χρόνων  τον ίδιο πόνο, αυτόν του ξεριζωμού, του θανάτου και της ολοκληρωτικής απώλειας. Το νέο πρόσωπο της πόλης οφείλεται αφενός στη μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμών που έγινε ποτέ, αυτή των Μικρασιατών και Ποντίων, και αφετέρου στην εξολόθρευση των Εβραίων  της Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής.

Γιώτα Φώτου Συγγραφέας http://www.psichogios.gr/site/Authors/show/353/giwta-fwtoy

Πριν την απελευθέρωση το εβραϊκό στοιχείο αριθμεί πληθυσμό σημαντικά μεγαλύτερο των μουσουλμάνων και χριστιανών. Οι πρόγονοί τους  είχαν έρθει από την ιβηρική χερσόνησο  τον δέκατο πέμπτο αιώνα εκδιωγμένοι από τον Φερδινάρδο και την Ισαβέλλα και μετά από τόσες γενιές  θεωρούν –πολύ σωστά- τη Θεσσαλονίκη πατρίδα τους. Με την απελευθέρωση  αποκτούν μαζί με τους υπόλοιπους την ταυτότητα του έλληνα πολίτη.  Αρκετοί από αυτούς έχουν δύναμη και  κρατούν την αγορά στα χέρια τους ωστόσο οι περισσότεροι είναι φτωχοί λιμενεργάτες και μεροκαματιάρηδες.  Ο χριστιανικός πληθυσμός παίρνει το προβάδισμα όταν  καράβια με εξαθλιωμένους Πόντιους  φτάνουν στην προσφυγούπολη της Καλαμαριάς γεμάτοι ελπίδες. Τα άτομα αυτά γρήγορα  βλέπουν τις προσδοκίες τους να εξανεμίζονται. Σχεδόν παράλληλα Μικρασιάτες που άφησαν πίσω τους δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, που είδαν δικούς τους να καίγονται ζωντανοί μέσα στη φωτιά την οποία έβαζαν οι Τσέτες αντάρτες ή να πνίγονται στην προσπάθειά τους να σωθούν από το στρατό του Κεμάλ, καταλήγουν στη Θεσσαλονίκη κι εκεί η πρώτη γενιά χάνεται ανάμεσα στην ελπίδα του επαναπατρισμού και τον αγώνα να στήσουν μια νέα ζωή για τα παιδιά τους. Κι ενώ οι μουσουλμάνοι έχουν φύγει με την ανταλλαγή των πληθυσμών, κατά την  περίοδο του μεσοπολέμου με την ανοικοδόμηση και ανάπτυξη  συγκεντρώνεται επίσης στην πόλη μεγάλος αριθμός εσωτερικών μεταναστών.

Σ’ αυτό το μωσαϊκό κάποιοι συμβιώνουν αρμονικά, ερωτεύονται αναμεταξύ τους παρά τις διαφορές, συνεργάζονται. Άλλοι πάλι  νοιώθουν ανταγωνιστικά  ή ακόμα  φτάνουν στο σημείο να εχθρεύεται και να επιβουλεύεται ο ένας τον άλλο.

Η οικονομική κρίση του ’30  επηρεάζει την αγορά, η ανεργία είναι μεγάλη, κι ο ανταγωνισμός ακόμα μεγαλύτερος. Ήδη έχουν αναπτυχθεί αντισημιτικές και αντικομουνιστικές τάσεις από συγκεκριμένες ομάδες.  Στη συνέχεια η γερμανική κατοχή αποδεικνύεται δύσκολη για όλους τους κατοίκους της πόλης  και χειρότερη για την εβραϊκή κοινότητα. Οι γερμανοί  περιορίζουν τους εβραίους σε γκετοποιημένες περιοχές κι από εκεί τους φορτώνουν στα τρένα με προορισμό το Άουσβιτς. Η τύχη τους είναι προκαθορισμένη, ωστόσο εκείνοι το αγνοούν. Με την αναχώρησή τους οι περιουσίες τους καταλήγουν στους μεσεγγυούχους και είναι πολλοί οι χριστιανοί –συνεργάτες των Γερμανών- που επωφελήθηκαν με την αναχώρησή τους, κάποιοι μάλιστα βοήθησαν τους κατακτητές στο έργο τους. Ωστόσο υπήρξαν κι άλλοι οι οποίοι προσπάθησαν να  τους συμπαρασταθούν, να τους κρύψουν ή να τους φυγαδεύσουν. Γεγονός είναι ότι από τις περίπου 50000 εβραίων που ζούσαν στη Θεσσαλονίκη προπολεμικά, επιστρέφουν από τα στρατόπεδα λιγότεροι από 2000. Η Θεσσαλονίκη τώρα είναι σχεδόν στο σύνολό της πόλη χριστιανών.

Marianna says: «Η Γιώτα Φώτου είναι συγγραφέας. Το νέο της βιβλίο με τίτλο «Το διώροφο της Τσιμισκή» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός και μπορείς να μάθεις περισσότερα γι’ αυτό εδώ».