Ημερολόγια ενός συμπρωτευουσιάνου #11: Το απόσταγμα των Μεδιολάνων

Κωστής Κοτσώνης

Κατακαλόκαιρο. Ταμπούρωμα στο σπίτι με το air condition. Φίλοι και γνωστοί μακριά, σε νησιά, εξοχικά και κάμπινγκ. Και η άτιμη ζωή να τα ‘χει φέρει έτσι που να μην παίζει αυτήν την περίοδο πρόσκληση για κάπου.
Ξαφνικά σου την βαράει και αναζητάς τρόπο διαφυγής. Έστω για μία μέρα.

Κωστής Κοτσώνης

Σπας τον κουμπαρά. Πάνω στη γυαλιστερή επιφάνεια του γραφείου αραδιάζεται το ποσό που με κόπο αποταμίευες τους τελευταίους μήνες. Το μετράς. Δεν τα λες άπειρα τα χρήματα, δεν τα λες και λίγα. Κάτι κάνεις. Μία μέρα μπορείς να την περάσεις σαν βασιλιάς.

Χαζεύεις στο διαδίκτυο τις φτηνές πτήσεις εξωτερικού. Μία πλειάδα πόλεων εμφανίζεται μπροστά σου (χιλιόχρονες οι low-cost εταιρείες!). Κλείνεις τα μάτια και κάνεις κλικ κάπου τυχαία στην οθόνη. Η πόλη του Μιλάνου είναι η εκλεκτή που πρόκειται να δεχτεί την αφεντιά σου. Αφού υπερενθουσιαστείς για την καλή σου τύχη, κάνεις τα εξής:

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 1

Πακετάρεις τα απαραίτητα στη χειραποσκευή με το εγκεκριμένο από την αεροπορική μέγεθος. Κατευθύνεσαι στο αεροδρόμιο με μπρίο και τσαχπινιά. Φρίττεις από τις τριτοκοσμικές συνθήκες που επικρατούν. Επιβιβάζεσαι στο αεροπλάνο και δαγκώνεις τα χείλια σου με αγωνία μέχρι την απογείωση. Απογειώνεσαι. Ξεχνάς τα πάντα βυθισμένος στη θέα του γαλάζιου ουρανού.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 2

Προσγειώνεσαι στο αεροδρόμιο της γραφικής κωμόπολης Bergamo και επιβιβάζεσαι στο πούλμαν που θα σε οδηγήσει στο Μιλάνο. Απολαμβάνεις την πενηντάλεπτη διαδρομή στην αψεγάδιαστη Autostrada. Το λεωφορείο στρίβει σε μία έξοδο. Είσαι σε μία σχετικά λαϊκή γειτονιά. Βλέπεις ψηλές, αδιάφορες πολυκατοικίες. Συνειδητοποιείς πόσο μοιάζουν με αυτές της πόλης σου αλλά στο πιο συμμαζευμένο και καλοσυντηρημένο. Αχά! Υπάρχουν και μερικά διπλοπαρκαρισμένα μέσα σε αυτό το στενό! Μονολογείς «una faccia, una razza» χαμογελώντας.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 3

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 4

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 5

Προσεγγίζετε το ιστορικό κέντρο. Οι αδιάφορες πολυκατοικίες αντικαθίστανται σταδιακά από αρχιτεκτονικά, ομορφοδιατηρημένα αριστουργήματα. Μία ευταξία, μία καθαριότητα επικρατεί παντού. Όλα τα αυτοκίνητα είναι παρκαρισμένα στις οριοθετημένες θέσεις στάθμευσης. H κομπλεξαρισμένη τάση του να βρίσκεις ατέλειες στον αστικό ιστό έχει ηττηθεί ήδη.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 6

Το πούλμαν σταματά σε ένα φανάρι. Βλέπεις το βαγόνι του τραμ που περνά κάθετα από μπροστά σου. Είναι ογδόντα πέντε περίπου χρονών. Ανήκε σε ένα στόλο οχημάτων ο οποίος ξεκίνησε να κυκλοφορεί στην πόλη περί το τέλος της δεκαετίας του 1920, μετά από εκτεταμένη αναμόρφωση του δικτύου τραμ της πόλης. Τη δεκαετία του 1950 το δίκτυο τραμ θεωρήθηκε ξεπερασμένο και ξεκίνησε η αντικατάστασή του από δίκτυο λεωφορειακών γραμμών (σας θυμίζει κάτι αυτό;) και γραμμών μετρό. Βέβαια, στο Μιλάνο δεν υπήρξε ποτέ ολοκληρωτική κατάργηση του τραμ. Μάλιστα, εδώ και μία εικοσαετία περίπου, το τραμ επανήλθε δυναμικότερα ως συμπληρωματικό μέσο στο δίκτυο μεταφορών της πόλης. Ο στόλος ανανεώθηκε με εξαίρεση εκατό περίπου ανακαινισμένα οχήματα-αντίκες, που κυκλοφορούν σε γραμμές του κέντρου. Έχουν κυρίως μουσειακή και τουριστική αξία. Ένα από αυτά αντίκρισες μόλις.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 7

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 8

Φτάσατε. Παρκάρετε στο πλάι του σιδηροδρομικού σταθμού της πόλης, του Centrale Stazione. Όνομα και πράμα: επίκεντρο της πόλης και του εθνικού, αν όχι του ευρωπαϊκού, σιδηροδρομικού δικτύου. Χάνεις τα λόγια σου από το μέγεθος και την ομορφιά. Δεν ξέρεις πού να πρωτοστρέψεις το κινητό σου για να φωτογραφίσεις. Ο σταθμός εγκαινιάστηκε το 1931 αντικαθιστώντας ένα κτίριο του 1864. Δημιουργήθηκε σε σχέδια του Ulisse Stacchini ενώ η πορεία της κατασκευής του ανακόπηκε σημαντικά από τον Ά Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο γυάλινος θόλος του έχει μήκος 341 μέτρα, περισσότερα και από το ύψος του Πύργου του Άιφελ. Tο μεγαλειώδες του πράγματος δεν είναι τυχαίο αφού ο Benito Mussolini παρενέβη στα αρχιτεκτονικά σχέδια προκειμένου να καταστήσει το σταθμό σύμβολο της δύναμής του. Και κάπως έτσι, αγάλματα ρωμαλέων ζώων (πήγασοι, λιοντάρια, ταύροι, αετοί), φασιστικά σύμβολα και αναφορές στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία προστέθηκαν στην πρόσοψη του κτιρίου αλλοιώνοντας τον καθαρά ΑρΝτεκό χαρακτήρα του.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 9

Θα βρίσκεσαι στην πόλη για είκοσι τέσσερις ώρες. Μόνο ένα απόσταγμα των όσων προσφέρει μπορείς να γευτείς. Επιλέγεις να δεις την Pinacoteca di Brera. Κατεβαίνεις τα σκαλιά που οδηγούν στην πράσινη γραμμή του μετρό. Σου προκαλεί εντύπωση το ότι υπάρχουν μέχρι και μαγαζιά μέσα στο σταθμό. Βιβλιοπωλεία, ψιλικατζίδικα, τα πάντα. Ένας κόσμος πραγματικά αυτόνομος από την επιφάνεια. Κατευθύνεσαι στο κιόσκι πώλησης εισιτηρίων —οι αυτόματοι πωλητές έχουν μεγάλη ουρά. Ένας ευγενικός εξηντάρης υπάλληλος εξηγεί σε δύο καλλίγραμμες κοπελίτσες πώς να φτάσουν στον προορισμό τους. Γλυκά τις προτρέπει να προσέξουν τις αλλαγές γραμμών και τους επιτήδειους μικροκλέφτες που κυκλοφορούν στα βαγόνια. Όλο νάζι, τέλος, τις ρωτάει: «Where are you from?». Πάει, έπεσες σε Italian kamaki. Ευτυχώς οι κοπελιές δεν ενέδωσαν και ήρθε η σειρά σου να εξυπηρετηθείς. Ευγενικότατος και με σένα, ομολογουμένως. Μόνο που δεν έκανε την τελευταία ερώτηση. Πας στην αποβάθρα. Το τρένο έρχεται γρήγορα. Μπαίνεις και είσαι όλο φόβο μην χάσεις τη στάση σου —δεν υπάρχει αναγγελία επόμενης στάσης. Παρατηρείς τον κόσμο γύρω σου. Τα πρόσωπα θα μπορούσες να τα δεις και στο αθηναϊκό μετρό. Υπάρχει, όμως, και κάτι άλλο στο ντύσιμο, στην κινησιολογία, στην ομιλία αρκετών από αυτά τα άτομα. Η ιταλική φινέτσα δεν είναι μύθος. Ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια σου.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 10

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 11

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 12

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 13

Κατεβαίνεις στο σταθμό Lanza. Επιτέλους θα περπατήσεις και λίγο την πόλη. Η ομορφιά και η ευταξία συνεχίζονται. Τα «λαϊκά» λεωφορεία και τραμ εναλλάσσονται με πολυτελή αυτοκίνητα. Πλακόστρωτοι δρόμοι σε καλούν να χαθείς ανάμεσα στα οικοδομικά τετράγωνα. Σε κάθε γωνιά ρωτάς για την πινακοθήκη. Ξαφνικά, ένα θέαμα σού τραβά αυθόρμητα την προσοχή (ενώ δε θα έπρεπε): ένα ομόφυλο ζευγάρι αντρών περπατά πιασμένο χέρι-χέρι. Χωρίς συστολή και άμυνα. Είσαι μισή ώρα στην πόλη και ήδη έχεις γίνει χώμα από την ευγένεια και την ανεκτικότητα που ήδη συνάντησες.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 14

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 15

Με τα πολλά φτάνεις στο κτίριο της πινακοθήκης, ένα palazzo που χτίστηκε πάνω στα απομεινάρια ενός μοναστηριού του 14ου αιώνα και που αργότερα μετατράπηκε σε σχολείο Ιησουιτών. Εκτός από την πινακοθήκη, εδώ στεγάζονται η Ακαδημία Καλών Τεχνών Brera, ένα μουσείο αστρονομίας, ένας βοτανικός κήπος και ένα Ινστιτούτο Επιστημών και Γραμμάτων. Τα έργα της πινακοθήκης προέρχονται κυρίως από την αναγεννησιακή και μετα-αναγεννησιακή περίοδο και είναι ως επί το πλείστον θρησκευτικού χαρακτήρα. Αρχικά, η Pinacoteca φιλοξενούσε έργα μόνο από την περιοχή της Λομβαρδίας, αργότερα, όμως, προστέθηκαν έργα από την υπόλοιπη Ιταλία καθώς και από άλλες χώρες της Ευρώπης. Στο αίθριο του κτιρίου δεσπόζει το χάλκινο αντίγραφο ενός αγάλματος. Το άγαλμα απεικονίζει το Ναπολέοντα Βοναπάρτη με τη μορφή του θεού Άρη. Στέκεσαι και το παρατηρείς μέχρι που ένας κοτσονάτος ηλικιωμένος Ιταλός αρχίζει και σου τσαμπουνάει με φιλικό ύφος κάτι δικά του. Εσύ δεν καταλαβαίνεις σχεδόν τίποτα. Με τα πολλά, σου λέει ότι ο Stacchini ήταν νονός του, ότι ο ίδιος είναι φιλόσοφος των τεχνών και ότι είναι ενθουσιασμένος που έμαθε ότι είσαι Greco. Σου δίνει και μία κάρτα με τα στοιχεία επικοινωνίας του ανάγλυφα τυπωμένα. Ένα ιδιόμορφο μικρό ενθύμιο από αυτό το ταξίδι…

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 16

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 17

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 18

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 19

Αφού περάσεις δύο και παραπάνω ώρες θαυμάζοντας αριστουργήματα στην πινακοθήκη, έρχεται η ώρα να επιλέξεις: Duomo ή Castello Sforzesco; Επιλέγεις το πρώτο. Εξάλλου, είναι το κατεξοχήν μνημείο της πόλης. Ξαναρχίζεις το περπάτημα κοιτώντας οπουδήποτε αλλού πέρα από μπροστά σου. Μπορεί το Μιλάνο να μην έχει τη μουσειακή αύρα της Ρώμης αλλά ξέρει πώς να σαγηνεύει τον επισκέπτη με το παίξιμο κλασικού-μοντέρνου στην αρχιτεκτονική καθώς και με τη μεγάλη δυναμική που εκπέμπει ως εμπορική και οικονομική μητρόπολη. Το Μιλάνο (τουλάχιστον η βιτρίνα του) ξέρει πώς να σου δείχνει ότι είναι μια πόλη που ευημερεί.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 20

Στη συμβολή των οδών Verdiκαι Manzoni βρίσκεται η περίφημη Σκάλα του Μιλάνου. Το σπίτι της κλασικής μουσικής για το οποίο έχεις ακούσει πολλές περιγραφές και έχεις πλάσει άλλες τόσες στο κεφάλι σου ως παιδί. Απογοητεύεσαι λίγο από το όγκο του ομολογουμένως όμορφου κτίσματος ακριβώς λόγω αυτών των παραφουσκωμένων περιγραφών. Αμ το άλλο; Δεν βλέπεις πουθενά… σκάλα!

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 21

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 22

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 23

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 24

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 25

Περνάς στην απέναντι πλατεία. Στο κέντρο της δεσπόζει ο μεγάλος ανδριάντας του Leonardo da Vinci και το πανέμορφο Palazzo Marino, το δημαρχείο της πόλης. Αριστερά συναντάς το εξίσου όμορφο τραπεζικό μέγαρο της Banca Commerciale Italiana. Ωστόσο, την καρδιά σου έχει ήδη κλέψει η είσοδος ενός από τα παλαιότερα εμπορικά κέντρα του κόσμου: της Galleria Vittorio Emanuele II. Πήρε το όνομά της από τον ομώνυμο Ιταλό βασιλιά. Και πραγματικά πρέπει να έχεις το βαλάντιο ενός βασιλιά για να ψωνίσεις στα πολυάριθμα καταστήματά της. Εσύ αρκείσαι στο να θαυμάσεις τη μπαρόκ αισθητική των στοών της Galleria και στο να απολαύσεις το φυσικό φως που άπλετο μπαίνει από τον πανέμορφο θόλο στο κέντρο.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 26

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 27

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 28

Βγαίνεις από την άλλη πλευρά και βρίσκεσαι στην πραγματική καρδιά της πόλης. Στην πλατεία του Καθεδρικού Ναού, του μεγαλύτερου ναού της Ιταλίας (Η βασιλική του Αγίου Πέτρου στο κρατίδιο του Βατικανού δεν πιάνεται ως ιταλική). Η κοσμοσυρροή είναι ασύλληπτη. Μία ουρά εκατοντάδων ατόμων, που περιμένει να μπει στο ναό, σε αποθαρρύνει. Προτιμάς να θαυμάσεις με την ησυχία σου το εξωτερικό. Τα ολόλευκα μάρμαρα του ναού λαμποκοπούν στο δυνατό ήλιο. Το ίδιο και μία γιγαντοοθόνη πάνω από το πωλητήριο αναμνηστικών, η οποία διαφημίζει τα προϊόντα γνωστής εταιρείας κινητών τηλεφώνων δημιουργώντας ένα θέαμα σουρεαλιστικό. Είναι φανερό αυτό που είχες κάποτε διαβάσει: το ιταλικό κράτος δεν έχει τα χρήματα για να συντηρήσει κάποια από τα μνημεία του και, τελείως συνειδητοποιημένα και ακομπλεξάριστα, αναζητά κεφάλαια μέσα από τη διαφήμιση. Μία πρακτική και κερδοσκοπική αντιμετώπιση της πολιτιστικής κληρονομιάς που εδώ στην Ελλάδα δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 29

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 30

Εν τω μεταξύ το στομάχι σου διαμαρτύρεται. Είναι κιόλας προχωρημένο μεσημέρι. Σε ένα στενό στο βάθος διακρίνεις τη μαγική λέξη «Pizza». Καταλήγεις σε μία πολύβουη πιτσαρία που σερβίρει στο χέρι, σε ατομικό σκεύος μίας χρήσης, μόλις τρεις γεύσεις πίτσας. Το κομμάτι που παραλαμβάνεις επ’ ουδενί δεν θυμίζει αυτό που είχες στο μυαλό σου: κομμένο σε κομματάκια σαν μπουγάτσα (ωρέ πατρίδα!) και χοντροζυμωμένο. Όπως και να ‘χει είναι πεντανόστιμο. Ακριβώς απέναντι βρίσκεται μία σοκολατερία. Αν και περισσότερο θυμίζει δημόσια υπηρεσία.  Ο κόσμος είναι τόσο πολύς που υποχρεούσαι να παραλάβεις χαρτάκι με σειρά προτεραιότητας προκειμένου να εξυπηρετηθείς. Οι περισσότεροι —ανάμεσά τους κι εγώ- έρχονται για το χειροποίητο παγωτό-χωνάκι.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 31

Στον ίδιο δρόμο με τα παραπάνω στεγάζεται και το επίσημο πωλητήριο της Ferrari. Δίνεις στον εαυτό σου λίγα λεπτά για να το δει και αυτό. Θυμάσαι ότι πρέπει επιτέλους να πάρεις δίπλωμα.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 32

Καλό θα ήταν να πας επιτέλους στο ξενοδοχείο σου. Παίρνεις πάλι το μετρό. Προορισμός σου το προάστιο του Asago. Μία ιδιαίτερα ανεπτυγμένη περιοχή που στεγάζει το γνωστό στάδιο Mediolanum Forum, πολυτελή ξενοδοχεία, συνεδριακά κέντρα και εμπορικά πάρκα. Κάτι σαν το Φοίνικα στο πολύ πιο εξελιγμένο. Με δυσκολία βρίσκεις το ξενοδοχείο σου. Αφού κάνεις check-in, αποσύρεσαι στα ιδιαίτερά σου. Κάνεις μπάνιο και μετά πετάγεσαι στο κοντινό σούπερ-μάρκετ για να πάρεις μία ντάνα νερά. Γιατί σαν την τσιπιά δεν έχει!

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 33

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 34

 

Ήρθε η ώρα που περίμενες. Βρίσκεσαι στο Μιλάνο και συγκεκριμένα στο Asago γιατί ήρθε η ώρα να δεις ζωντανά, στο Mediolanum Forum, ένα από τα γνωστότερα συγκροτήματα του πλανήτη. Με ρίγος συγκίνησης πας στο στάδιο. Η συναυλία είναι όπως την περίμενες και καλύτερη. Πέρασες τέλεια. To μόνο μελανό σημείο στη βραδιά ήταν η αναχώρηση καθότι έπρεπε να μοιραστείς την ίδια πεζογέφυρα με άλλα 15.000 άτομα. Ευτυχώς προνόησες και έκλεισες δωμάτιο απέναντι από το στάδιο. Κάτι σου λέει ότι το ταξίδι με το μετρό πίσω στην πόλη δεν θα ήταν και πολύ άνετο.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 35

Ξημέρωσε κιόλας. Πρέπει να φύγεις. Μετά από ένα λουκούλλειο αλλά βιαστικό πρωινό μαζεύεις τα μπαγκάζια σου και φεύγεις.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 36

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 37

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 38

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 39

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 40

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 41

 

Επιστρέφεις εκεί απ’ όπου όλα ξεκίνησαν: στον Centrale. Είναι μια καλή ευκαιρία να τον απαθανατίσεις μαζί με την όμορφη πλατεία που απλώνεται μπροστά του. Δείχνει ακόμα πιο επιβλητικός τώρα που η πόλη δεν έχει ξυπνήσει τελείως και που η κοσμούρα δεν τον κατακλύζει. Πάνω στην ώρα έρχεται και το λεωφορείο για το αεροδρόμιο.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 42

Έχεις μιάμιση ώρα περίπου στη διάθεσή σου μέχρι την αναχώρηση. Βολτάρεις στο μοντέρνο, πεντακάθαρο και οργανωμένο αεροδρόμιο του Bergamo προσπαθώντας να μην μπεις σε συγκρίσεις με το Μακεδονία και σπάσουν τα νεύρα σου πρωινιάτικα.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 43

Aυτό ήταν. Επιβίβαση. Αποχαιρετάς το Μιλάνο και υπόσχεσαι να επιστρέψεις το συντομότερο για να το θαυμάσεις με μεγαλύτερη άνεση χρόνου, όπως του αξίζει. Η όμορφη θέα στο αεροπλάνο σε βοηθάει να ξεχαστείς μέχρι να ξαναπατήσεις το πόδι σου στο Μακεδονία και να συμφιλιωθείς οριστικά με την ιδέα ότι το πάρτι τέλειωσε…

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 44

Ο διαπεραστικός ήχος από το τιναχτήρι χαλιών της γειτόνισσας σε συνεφέρνει. Είσαι ακόμα στον καναπέ του σπιτιού σου, κάτω από το air condition, παρέα με τις αναμνήσεις σου. Στο Μιλάνο βρέθηκες το Μάιο, όχι τώρα. Και όσα λεφτά είχες στην άκρη τα ξόδεψες τότε. Τώρα το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να κοιτάς τις πτήσεις στην οθόνη του κινητού σου και να φαντασιώνεσαι. Ή να αναμοχλεύεις τις αναμνήσεις που έχεις με την ελπίδα ότι κάποτε θα προστεθούν στη ζωή σου και άλλες τέτοιες.

Μέχρι τότε, καλό υπόλοιπο καλοκαιριού.

 

*O Κωστής Κοτσώνης είναι απόφοιτος του Τμήματος Φιλολογίας ΑΠΘ. Του αρέσει να τριγυρνά στην πόλη και να φωτογραφίζει με τη μέτριας τεχνολογίας – όπως ο ίδιος ισχυρίζεται- φωτογραφική μηχανή του τις ομορφιές και τις ασχήμιες που αντικρίζει. Ευελπιστεί ότι κάποτε οι πρώτες θα είναι περισσότερες από τις δεύτερες. Mέχρι τότε γεμίζει το χρόνο του γράφοντας, παίζοντας μουσική και κάνοντας εκπομπές στο ραδιοφωνικό σταθμό Radio Nowhere. Θα τον βρεις και στο Instagram