Ημερολόγια ενός συμπρωτευουσιάνου #3| Περιπλάνηση σε μία (μόνο κατ’ όνομα) φανταστική πλατεία‏

Κωστής Κοτσώνης

Είναι φορές που θέτω στον εαυτό μου ένα υποθετικό ερώτημα: ποια περιοχή μπορεί μόνη της να συνοψίσει το πολύχρωμο, πολύπλοκο, πολυδοκιμασμένο αστικό σύνολο που ονομάζουμε «Θεσσαλονίκη»; Για αρκετό καιρό το ‘ψαχνα, μέχρι που σουλατσάρισα στην περιοχή της πλατείας Ελευθερίας. Είχα μόλις βρει την απάντηση. Ναι, αυτό το σημείο της πόλης συγκεντρώνει όλα όσα λατρεύουμε σ’ αυτή την πόλη, μαζί με όλα όσα αγαπάμε να μισούμε.

Κωστής Κοτσώνης

 

Το κυριότερο: έχει θάλασσα.

…και κόσμο που την απολαμβάνει.

Έχει ανθρώπους χαλαρούς.

…και ανθρώπους που, φουριόζοι, περνούν από μπροστά σου σαν ηθοποιοί σε μια παράσταση χωρίς υπόθεση. Γιάπηδες που απασχολούνται στις παρακείμενες τράπεζες. Συνταξιούχοι που ξεροσταλιάζουν κι αυτοί εκεί, με την ελπίδα να λάβουν επιτέλους την πετσοκομένη σύνταξη. Φοιτητές που μ’ ένα hot dog κι έναν take- away καφέ αναλύουν τα »γκολ» της προηγούμενης βραδιάς. Γιαγιάδες που φλυαρούν περί ανέμων και υδάτων, περιμένοντας το λεωφορείο.

Συνοδός των ανθρώπων που κοπαδιαστά περπατούν, εργάζονται, ψυχαγωγούνται και ζουν στην περιοχή ένα ακόμα… κοπάδι, πολύ λιγότερο ενδιαφέρον. Το κοπάδι του σασί και της λαμαρίνας, που έχει κάνει την πόλη τσιφλίκι του. Γιατί η πλατεία να ‘ναι πλατεία μόνο στο όνομα;!

Τι να πεις; Συνεχίζω. Το μέρος έχει ιστορία, που πρόσφατα αρχίσαμε να προωθούμε τουριστικά, χωρίς πρώτα-πρώτα να την έχουμε εμείς »χωνέψει» ως συνειδητοποιημένοι πολίτες. Αλλά άσ’ το, πάλι ξεστρατίζω.

Έχει ελαφρύ street food.

…και γαστριμαργικές γεύσεις με μακρά παράδοση που σαγηνεύουν τον ουρανίσκο.

Έχει ασφυξία οικονομική.

…και ασφυξία οικοδομική. »Πνίγεται» το άμοιρο το Όλυμπος-Νάουσα (πολύ καλή η εξωτερική αποκατάσταση, επί τη ευκαιρία)!

Το παλιό και το νέο αναμετριούνται. Αν και μάλλον η μάχη είναι προκαθορισμένη και υπέρ του παλιού.

Βλέπετε, με την ασχήμια που έχει κατακλύσει τη ζωή μας, αφού εμείς πρώτα της ανοίξαμε διάπλατα την πόρτα.

(Τι κρίμα που αυτό το κτίριο της Alpha Bank παραμένει κλειστό.)

…συνυπάρχει μία ομορφιά απερίγραπτη. Αρκεί να σηκώσεις τα μάτια ψηλά για να τη δεις.

Για το τέλος άφησα μερικές επιπλέον φωτογραφίες από την οδό Κομνηνών, το γειτονικό δρόμο που από μόνος του αποδεικνύει τις τεράστιες δυνατότητες του ιστορικού μας κέντρου και της πόλης γενικότερα. Το κτιριακό δυναμικό είναι μοναδικό.

…ενώ και η άλλοτε πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη αποκαλύπτεται, χάρη στο πανέμορφο »Παζάρ Χαμάμ» στα Λουλουδάδικα (θα ‘μουν άραγε τρελά ονειροπόλος αν ζητούσα την επαναλειτουργία των χαμάμ του κέντρου ως…χαμάμ;). Επιτέλους ανάσανε κάπως από τα τραπεζοκαθίσματα, ενώ το βράδυ φωτισμένο είναι όλα τα λεφτά!

Περνώντας τις φωτογραφίες στον υπολογιστή και βλέποντάς τες προσεκτικά μία μία, δεν μπόρεσα παρά ν’ αναρωτηθώ για κάτι απλό: πώς υπάρχουν άνθρωποι που μεμψιμοιρούν για το μέλλον αυτής της »φραπεδουπόλης», όπως την αποκαλούν, όταν, παρά την κακοποίηση που τόσα χρόνια υφίσταται, διατηρεί ακόμα τέτοιες οάσεις αστικής ομορφιάς;

Δε λέω, τέτοιες οάσεις θα μπορούσαμε να ‘χουμε πολύ περισσότερες, αλλά είναι πια αργά για δάκρυα. Στο κάτω κάτω, υπεύθυνοι, από κοινού με τις »αρχές» που συνηθίζουμε να κατηγορούμε, ήμασταν τόσα χρόνια όλοι εμείς.

Όμως, αν στο παρελθόν πληγώσαμε με κάθε τρόπο αυτή την πόλη, ας αφυπνιστούμε και ας την πλάσουμε ξανά. Μαγιά υπάρχει.
Μέχρι τότε, ευελπιστούμε ότι οι πρόσφατες υποσχέσεις του δήμου για μετατροπή της «πλατείας» σε…πλατεία θα μπουν επιτέλους σε τροχιά υλοποίησης.

Βonus: μερικές παλιές φωτογραφίες της πλατείας Ελευθερίας, τις οποίες…αλίευσα από ένα εκπληκτικό site και δημοσιεύω εδώ (προφανώς και τα δικαιώματα δεν μου ανήκουν). Το site πρέπει να υπάγεται στο Υπουργείο πολιτισμού της Γαλλίας. Μπείτε και τσεκάρετέ το μόνοι σας, έχει μοναδικό υλικό!

Η πλατεία Ελευθερίας το 1915.

…και το 1917, αμέσως μετά την καταστροφική πυρκαγιά. Θλίψη. Πάλι καλά που τουλάχιστον το Μέγαρο Στάιν έμεινε ανέπαφο.

Σέρβοι πρόσφυγες συναγμένοι στην πλατεία Ελευθερίας. Βρισκόμαστε στα 1916, στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ένα χρόνο πριν, η Αυστροουγγαρία, με τη βοήθεια της Γερμανίας και της Βουλγαρίας, έχει μόλις καταλάβει τη Σερβία και χιλιάδες άνθρωποι πήραν το δρόμο της προσφυγιάς, ακολουθώντας το σερβικό στρατό.

Ρωσικό στρατιωτικό άγημα φτάνει στη Θεσσαλονίκη. 1916.

9 Οκτωβρίου 1916. Η κυβέρνηση Εθνικής Αμύνης, με Πρωθυπουργό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, εγκαθίσταται επισήμως στη Θεσσαλονίκη. Σε πρώτο πλάνο διακρίνεται η Επιτροπή Εθνικής Αμύνης. Στο βάθος η παλιά παραλία και η πλατεία Ελευθερίας.