Ημερολόγια ενός συμπρωτευουσιάνου #10 | Η πλατεία Χρηματιστηρίου παίζει τα ρέστα της

Κωστής Κοτσώνης*

Από χρονιά σε χρονιά πάει πλέον αυτή η στήλη και αισθάνομαι κάπως περίεργα. Όταν την ξεκίνησα αποσκοπούσα στο να γίνω το μάτι που θα έβλεπε την πόλη από άλλη οπτική, που θα αποτύπωνε οποιοδήποτε σημάδι προόδου. Προέκυψε, όμως, ένα πρόβλημα: δεν γίνονται πράγματα. Ξεραΐλα. Κι έτσι, ο αρχικός ενθουσιασμός κατέληξε σταδιακά σε μαράζωμα.

Κωστής Κοτσώνης*

Δύσκολα μπορεί κανείς να αρνηθεί ότι η πόλη βιώνει την απόλυτη στασιμότητα. Ακόμα και οι ποικίλες εξαγγελίες έργων, αυτές που έσερναν το χορό της τοπικιστικής μας φαντασίωσης, έπαψαν. Πλέον, το όραμά μας για τη Θεσσαλονίκη περιορίζεται στην ολοκλήρωση του πολυπαθέστατου μετρό, στο μάζεμα κανενός διπλοπαρκαρισμένου και στον περιορισμό των μουτζουροtags. Και ακόμα και σε αυτά δεν τα πολυκαταφέρνουμε.

Τέλος πάντων. Ευτυχώς υπήρξε κάτι που με έκανε να πάρω τη φωτογραφική ανά χείρας, να αλωνίσω τους δρόμους και να αναβιώσω τα «Ημερολόγια». Μιλώ για την ανάπλαση της ευρύτερης περιοχής της Πλατείας Χρηματιστηρίου (γνωστής και ως Άνω Λαδάδικα), η οποία και εγκαινιάστηκε πριν από ενάμιση μήνα περίπου. Έχουν περάσει δύο χρόνια από την έναρξη των εργασιών. Να υπενθυμίσω ότι το περασμένο καλοκαίρι, λόγω των προβλημάτων ρευστότητας που αντιμετώπιζε ολόκληρη η χώρα, το έργο «πάγωσε» για κάποιο διάστημα.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 1

 

Ποιες είναι, όμως, οι ψηφίδες που σχηματίζουν την ιστορική, πολυποίκιλη μα και πολύπαθη αυτή γειτονιά;

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 2 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 3

Ο φοιτητής θα φωνάξει με σιγουριά: «Τα ψαγμένα στέκια της Βαλαωρίτου, τα σαματατζίδικα μπαρ της Συγγρού, οι φοιτητικές εστίες της Λέοντος Σοφού»!

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 4 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 5 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 6

Η μουσικόφιλη θα προσθέσει: «Οι μελωδίες του κρατικού ωδείου, τα μπιτάκια από τα πάρτι στο Μπενσουσάν Χαν, τα πανκ ξεσπάσματα από τα τοπικά στούντιο».

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 7

Ο μέσος Θεσσαλονικιός θα κουνήσει το κεφάλι και θα πει: «Οι ουρές της ταλαιπωρίας και οι σούμες των γραφειοκρατικών εγγράφων: ο ΟΑΕΔ και η Αστυνομία στη Δωδεκανήσου, τα δικηγορικά γραφεία στη Φράγκων και την Πολυτεχνείου, τα Δικαστήρια λίγο πιο πέρα».

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 8 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 9

Μία μεσήλικη περίοικος, αφού επιβεβαιώσει πρώτα πως, ναι, υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που μένουν εδώ, θα συμπληρώσει: «Η ολοκληρωτική αδυναμία ύπνου από τη βαβούρα, τα ναρκωτικά, τα κατουρημένα πεζοδρόμια, οι μικροσυμπλοκές και η πορνεία».

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 10 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 11 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 12 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 13 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 14

Και ένας ιστορικός θα ολοκληρώσει: «Η ένωση του παρόντος και του παρελθόντος της πόλης, όπως αντανακλάται στα παλιά χάνια και εμπορικά καταστήματα, τις στοές, τα κτίρια γραφείων, την Καθολική Εκκλησία και το σταματημένο ρολόι της Στοάς Μαλακοπή».

 

Ναι, ένα μωσαϊκό είναι ετούτη η γειτονιά, με ψηφίδες που επικαλύπτουν η μια την άλλη τόσο στην ιστορική διαχρονία,

 

έμποροι και μεγαλοαστοί, Εβραίοι και Φράγκοι, Έλληνες και Τούρκοι, Ορθόδοξοι και Καθολικοί…

 

όσο και στη συγχρονία της σημερινής εποχής:

 

το πρωί βιοτεχνίες, χρωματοπωλεία, τυπογραφεία, και σκέτα γραφεία· το βράδυ αλκοόλ, ιδρώτας, γέλια και προσδοκίες που σβήνουν λίγες ώρες αργότερα υπό την ολοκληρωτική κυριαρχία του hangover.

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 15 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 16

Ας πάμε στα της ανάπλασης τώρα, η οποία ομολογουμένως είναι όμορφη και αναβάθμισε την περιοχή, παρά τα προβλήματά της.

Πρώτο και κύριο, φτιάχτηκαν αξιοπρεπή πεζοδρόμια. Με τα αποτρεπτικά τους, με τις ράμπες τους, με τα όλα τους. Και με πλάκες που παραπέμπουν στην ιστορικότητα της εποχής. Υπενθυμίζω ότι τα Άνω Λαδάδικα αποτελούσαν τη χαρά του κάφρου οδηγού αφού πριν την ανάπλαση, με τα ανύπαρκτα πεζοδρόμια, παρκάραν όπου γούσταραν αφήνοντας ελάχιστο χώρο στους πεζούς. Με τα νέα πεζοδρόμια τέρμα αυτά.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 17 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 18 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 19

 

Τι; Όχι;

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 20

Α ναι. Ξέχασα να πω ότι είδα κολονάκια στραβωμένα ή και σπασμένα, κάτι που αναδεικνύει και τις κλασικές εκπτώσεις ως προς την ποιότητα που γίνονται σε πολλά έργα στην Ελλάδα. Πολύ συχνά τα υλικά απλά δεν είναι ανθεκτικά και δεν κάνουν τη δουλειά για την οποία είναι προορισμένα.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 21

Μία ακόμα αξιοσημείωτη αλλαγή, αισθητική κυρίως, είναι η αντικατάσταση της ασφάλτου με πέτρινα πλακάκια. Άλλη μία σήμανση για τον περαστικό ότι βρίσκεται στην καρδιά του ιστορικού κέντρου, εκεί που κάποτε αραμπάδες και αργοκίνητες άμαξες ξεσήκωναν σκόνη κι ανακατωσούρα. Σε κάνει να θυμηθείς ότι δεν ζεις σε μια πόλη που ξεπήδησε μόλις χθες στο χάρτη.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 22 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 23

Το παίξιμο με το μοντέρνο, βέβαια, διατρέχει όλη την ανάπλαση. Αυτό γίνεται ξεκάθαρο κυρίως στον αστικό εξοπλισμό.

Και μιας και ανέφερα τη λέξη «κλίμα», ας μην ξεχνάμε ότι ο σχεδιασμός της ανάπλασης είχε ως επίκεντρο τη «βιοκλιματική αναβάθμιση». Και αυτό γίνεται ξεκάθαρο στις δύο κεντρικές πλατείες, στην πλατεία Εμπορίου και στην πλατεία Χρηματιστηρίου.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 24

Η πλατεία Εμπορίου έχει την τύχη να συγγενεύει με τα υπέροχα κτίρια της οδού Εδέσσης. Έχει, όμως, την ατυχία να συγγενεύει και με αυτό το απαίσιο γιαπί-πάρκινγκ που χρόνια τώρα χάσκει άφτιαχτο. Το αποτέλεσμα της ανάπλασης εδώ είναι μάλλον απογοητευτικό σε σχέση με τα αρχικά renders που παρουσιάστηκαν προ διετίας αφού η όλη πλατεία μοιάζει άδεια και ελάχιστα πράσινη. Πάνω από τα κεφάλια των περαστικών κρέμεται ένας τεράστιος ανεμιστήρας, την αποτελεσματικότητα του οποίου δεν είχα την ευκαιρία να δω αφού, μολονότι η μέρα ήταν ζεστότατη όταν πέρασα από την πλατεία, δεν δούλευε. Όπως και να ‘χει, με γέλιο θυμήθηκα μία πρόβλεψη που είχα διαβάσει προ δεκαετίας: μέχρι το 2020 το καλοκαίρι στην Αθήνα δεν θα παλεύεται παρά μόνο με την εγκατάσταση τεράστιων air condition στον ουρανό. Και εδώ πρωτοπόροι οι Σαλονικιοί, να ‘ούμε.

Και πάμε στο ατού της ανάπλασης. Στην πλατεία που έδωσε το όνομά της στα πέριξ. Στην πλατεία Χρηματιστηρίου. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι η πλατεία πήρε το όνομά της από το κτίριο των Αλλατίνι, αυτό με τη Στοά Μαλακοπή και το θρυλικό ρολόι. Στο κτίριο αυτό στεγάστηκε η Τράπεζα της Θεσσαλονίκης από το 1907 και εξής. Εξ ου και η λέξη «χρηματιστήριο».

Εδώ τα πράγματα είναι αισθητά πιο όμορφα αλλά δεν ξέρω κατά πόσο θα παραμείνουν έτσι.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΡΑΔΙΝΗ

Οι πίδακες νερού που τοποθετήθηκαν είναι πράγματι όμορφοι και τραβούσαν το βλέμμα των περαστικών. Ειδικά η υδάτινη αράδα που οδηγεί στη στοά Μαλακοπή θα αποτελέσει οπωσδήποτε φωτογραφικό στιγμιότυπο στα κινητά πολλών. Αυτά το πρωί. Γιατί το βράδυ οι πίδακες μετατρέπονται σε μια κιτς πίστα ντίσκο. Λες και ο εργολάβος παραδέχεται εμμέσως ότι το μέρος έχει καταντήσει ένα απέραντο ξενυχτάδικο.

Οι αμφιβολίες μου έγκειται στο ότι τα σιντριβάνια σε αυτή την πόλη σπανίως λειτουργούν σωστά και απρόσκοπτα, για να μην πω ότι τις περισσότερες φορές δεν λειτουργούν καθόλου. Έτσι δυστυχώς φαίνεται να συμβαίνει και εδώ αφού την περισσότερη ώρα που τριγύριζα στο χώρο παρέμεναν κλειστά.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 25 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 26

Α. Τώρα κατάλαβα γιατί. ΟΚ. Πάω πάσο.

Και να φανταστείτε ότι την ημέρα των εγκαινίων ο δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης έλεγε τα εξής: «Τα σιντριβάνια θέλουν να δώσουν δροσιά σε μια γειτονία γεμάτη από τσιμέντο. Να αντιληφθούν και οι επαγγελματίες ότι είναι δική τους ευθύνη η φύλαξη. Να συμβάλλουν όλοι για να αποφευχθούν οι βανδαλισμοί. Παντού στον κόσμο οι κάτοικοι υιοθετούν τη γειτονιά τους για να δείξουν έτσι έμπρακτα ότι αγαπούν το μέρος που ζουν».

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 27

Παρόλο που κι εδώ υπάρχουν ανεμιστήρες, δεν φύσηξε αέρας ανανέωσης στις νοοτροπίες των Θεσσαλονικιών.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 28

Ε ρε ξύλο που χρειαζόμαστε!

Γύρισα σπίτι με μια ανησυχία για το πώς πρόκειται να καταλήξει κι αυτό το έργο. Τα πρώτα δείγματα προβλημάτων είναι εδώ και δεν είναι ενθαρρυντικά. Η αντεπίθεση της καφρολογιάς ήδη εκδηλώνεται και απειλεί να πνίξει κι αυτή την όχι τέλεια αλλά οπωσδήποτε βελτιωμένη εκδοχή των Άνω Λαδάδικων.

Και είναι κρίμα. Τριγυρνώντας σε τούτη την περιοχή θυμήθηκα και πάλι πόσο όμορφη είναι. Πόσες ιστορίες έχουν να ειπωθούν για τα σοκάκια, τα παλιά αρχοντόσπιτα, τις γύψινες λεπτομέρειες και τα πέτρινα περβάζια, τις μισοσκότεινες στοές της. Μακάρι με αφορμή την ανάπλαση ο μέσος Θεσσαλονικιός να ενδιαφερθεί κάποτε για αυτές τις ιστορίες. Αν το συμμάζεμα που κατάφερε η ανάπλαση δεν το καταφέρει αυτό, τότε δεν ξέρω τι.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 29 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 30

Τα λέμε μόλις προκύψει και πάλι κάτι ενδιαφέρον στη Νύμφη μας.

 

*O Κωστής Κοτσώνης είναι απόφοιτος του Τμήματος Φιλολογίας ΑΠΘ. Του αρέσει να τριγυρνά στην πόλη και να φωτογραφίζει με τη μέτριας τεχνολογίας – όπως ο ίδιος ισχυρίζεται- φωτογραφική μηχανή του τις ομορφιές και τις ασχήμιες που αντικρίζει. Ευελπιστεί ότι κάποτε οι πρώτες θα είναι περισσότερες από τις δεύτερες. Mέχρι τότε γεμίζει το χρόνο του γράφοντας, παίζοντας μουσική και κάνοντας εκπομπές στο ραδιοφωνικό σταθμό Radio Nowhere. Θα τον βρεις και στο Instagram