Ημερολόγια ενός συμπρωτευουσιάνου #8: Μία Underground Ξενάγηση‏ στο Μετρό!

Κωστής Κοτσώνης

Θα είμαι ειλικρινής: έχω μεγάλη τρέλα με τα συστήματα μετρό. Τα θεωρώ μία από τις μεγαλύτερες εξελίξεις που η ραγδαία αστικοποίηση έφερε στις ευρωπαϊκές πόλεις από το δέκατο ένατο μόλις αιώνα. Και αυτό που άλλους τους προκαλεί ρίγος, το να κυκλοφορούν δηλαδή κάτω από τη γη με τόνους χώμα και μπετόν από πάνω μου, εμένα με συνεπαίρνει όσο δεν πάει.

Κωστής Κοτσώνης

Καταλαβαίνετε, λοιπόν, την επιθυμία μου να δω το μετρό της μικρής πλην πολυπαθούσας φτωχομάνας μας ολοκληρωμένο. Επιθυμία που προσπαθώ όσο γίνεται να καταλαγιάσω παρακολουθώντας στο ίντερνετ βίντεο και φωτογραφίες από την κατασκευή της βασικής γραμμής.

Στις προηγούμενες ξεναγήσεις που είχε οργανώσει η «Αττικό Μετρό»δεν είχα καταφέρει να πάω. Μόλις, όμως, έμαθα ότι προβλέπονται ξεναγήσεις στους σταθμούς «Νέος Σιδηροδρομικός Σταθμός», «Σιντριβάνι» και «Ανάληψη», με αφορμή τη γιορτή της Αγίας Βαρβάρας, προστάτιδας των έργων μετρό (facepalm!), είπα στον εαυτό μου: «Κωστή, πρέπει να αδράξεις αυτή την ευκαιρία»!

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 1

Κι έτσι βρέθηκα μεσημέρι Παρασκευής στο εργοτάξιο «Σιντριβάνι», Εγνατίας και Εθνικής Αμύνης γωνία, χαρούμενος και γεμάτος περιέργεια.

Εξαρχής παρατήρησα ότι οι ενδιαφερόμενοι χωρίζονταν σχεδόν συλλήβδην σε δύο κατηγορίες: σε ανθρώπους μεγάλης ηλικίας, πολλοί εκ των οποίων συνταξιούχοι μηχανικοί, και σε συνομηλίκούς μου νέους, φοιτητές Πολυτεχνείου και όχι μόνο, οι οποίοι αποτελούσαν, τολμώ να πω, και την πλειοψηφία.

Αφού δύο ευγενικοί υπάλληλοι με έβαλαν να υπογράψω σε ένα φύλλο χαρτί, προμηθεύτηκα το κράνος που όλοι οι επισκέπτες είναι υποχρεωμένοι να φορούν για λόγους ασφαλείας.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 2

«Ξεκινάμε» φώναξε ένας από τους υπεύθυνους δείχνοντάς μας το άνοιγμα από το οποίο θα κατεβαίναμε. Η πρόχειρη, στριφογυριστή μεταλλική σκάλα έτριζε από το βάρος μας. Το φως άρχισε να λιγοστεύει. Kαι να λιγοστεύει. Και να λιγοστεύει. Ήμασταν πλέον underground!

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 3

Βρισκόμασταν στα δώδεκα μέτρα κάτω από τη γη (ο σταθμός, στο σύνολό του θα έχει τριάντα μέτρα βάθος όταν ολοκληρωθεί). Γέλια, ομιλίες και πειράγματα αντηχούσαν στο χώρο. Γενικότερα, υπήρχε μία ελευθερία κινήσεων μέσα στο εργοτάξιο, κάτι που προσωπικά εκτίμησα. Οι περισσότεροι την εκμεταλλεύτηκαν βγάζοντας φωτογραφίες, selfie (ω, ναι!) ή σχολιάζοντας ό,τι έβλεπαν.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 4

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 5

Πλησίασα τον έναν από τους δύο υπεύθυνους μηχανικούς που βρίσκονταν στο χώρο. Εκείνη τη στιγμή ανέλυε κάποια στοιχεία για το σταθμό. Οι πλάκες της οροφής στο σταθμό «Σιντριβάνι», όπως και σε άλλους σταθμούς της Εγνατίας, έχουν μεγάλο πάχος προκειμένου να εμφανίζουν αντοχή στον κυκλοφοριακό της φόρτο. Η απόσταση μεταξύ των σηραγγών (υπενθυμίζεται ότι το μετρό Θεσσαλονίκης, σε αντίθεση με της Αθήνας, θα διαθέτει δύο ξεχωριστές σήραγγες, μία για κάθε κατεύθυνση των συρμών) θα είναι έξι μέτρα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν αυτά που άκουσα από το δεύτερο υπεύθυνο περί της εκκλησίας που βρέθηκε κατά την εκσκαφή. Όπως ίσως είναι γνωστό, η αρχική σκέψη ήταν να μεταφερθεί η εκκλησία εκτός του σταθμού και να εγκατασταθεί σε χώρο του πανεπιστημίου. Ωστόσο, μετά από απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (Κ.Α.Σ.), αποφασίστηκε η διατήρησή της. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εκτεταμένη χρήση του μαρμάρου, το οποίο θεωρούνταν πολύτιμο υλικό κατά τους βυζαντινούς χρόνους, όπως και η ύπαρξη κτιστής Αγίας Τράπεζας και δύο όμορφων ψηφιδωτών. Δυστυχώς, τα ψηφιδωτά καταστράφηκαν μερικώς κατά την εγκατάσταση καλωδίων τηλεπικοινωνίας, στις αρχές της δεκαετίας του 1970.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 6

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 7

Αναπόφευκτα, η αναφορά στην εκκλησία έφερε την κουβέντα στο φλέγον ζήτημα του σταθμού «Βενιζέλου». Οι υπεύθυνος μηχανικός δήλωσε ότι αναμένεται η διοικητική πράξη από το Κ.Α.Σ. προκειμένου να δοθεί λύση στο πολύχρονο σήριαλ και να κατασκευαστεί ο σταθμός. «Εγώ ο ίδιος είχα σήμερα το πρωί συνάντηση με εκπροσώπους του Δήμου Θεσσαλονίκης όπου και ομοφώνως συμφωνήσαμε στην ανάγκη εξεύρεσης λύσης για το θέμα» έσπευσε να προσθέσει.

Κατόπιν, έκανε μνεία στον εξοπλισμό ασφαλείας που θα διαθέτει το μετρό. «Καταρχήν, οφείλω να σας πω ότι για ένα χρόνο το μετρό θα λειτουργεί χωρίς επιβάτες». Ψιθυρίσματα δυσαρέσκειας ακούστηκαν.

«Είναι αναγκαίο», συνέχισε, «λόγω του ότι οι συρμοί θα είναι πλήρως αυτοματοποιημένοι, απαιτείται ένα σημαντικό χρονικό διάστημα προκειμένου να γίνουν όλες οι απαραίτητες ρυθμίσεις και δοκιμές που αφορούν την απρόσκοπτη λειτουργία τους. Σας υποσχόμαστε, όμως, ότι η αναμονή αξίζει τον κόπο. Το μετρό Θεσσαλονίκης θα είναι ένα από τα πιο ασφαλή μετρό του κόσμου. Οι συρμοί θα διαθέτουν επόπτες, οι βλάβες στις σιδηροτροχιές θα ανιχνεύονται με κάμερες, ενώ ειδική αστυνομία θα είναι υπεύθυνη για την αποφυγή παρανομιών στους σταθμούς».

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 8

Οι δηλώσεις αυτές, πάντως, δε φάνηκαν ικανές να χρυσώσουν το χάπι για τους παρευρισκόμενους, οι οποίοι εξέφραζαν συνεχώς τη δυσπιστία τους για την έγκαιρη παράδοση του μετρό. Ακόμα και οι νέοι φαίνονταν απαισιόδοξοι λέγοντας χαρακτηριστικά: «Τα εγγόνια μας ίσως και να το δουν» ή «Αν ήμασταν Αθήνα, το μετρό τώρα θα είχε φτάσει μέχρι την Κόρινθο»

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 9

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 10

Είπα να ξαναγυρίσω στον πρώτο μηχανικό, ο οποίος όλη αυτή την ώρα έλυνε τις απορίες μίας μικρής ομάδας ηλικιωμένων.

-Τι μένει να γίνει από ‘δω και πέρα; τον ρώτησε ένας κύριος.

-Τις επόμενες εβδομάδες, απάντησε εκείνος, συνεχίζουμε με την εκσκαφή του τετάρτου επιπέδου του σταθμού, στο οποίο θα βρίσκονται οι αποβάθρες. Στη συνέχεια, θα εγκαταστήσουμε τις κυλιόμενες κλίμακες, που ήδη έχουμε παραλάβει, και τέλος θα γίνουν οι μηχανολογικές και αρχιτεκτονικές εργασίες…

-Και με το σταθμό «Βούλγαρη» τι θα γίνει; Αν δεν απατώμαι, και αυτός έχει «κολλήσει», επέμενε ο κύριος.

-Ο σταθμός «Βούλγαρη» θα μετακινηθεί εξήντα μέτρα ενώ θα αλλάξουν και οι διαστάσεις του, κάτι που απαιτεί αλλαγή των μελετών. Αυτό οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο ότι η αρχική θέση του σταθμού βρισκόταν πάνω σε όρυγμα.

-Μμμμ. και πότε τελικά αναμένεται να παραδοθεί το έργο;

Ο κύριος μόλις είχε κάνει την ερώτηση που όλοι θέλαμε να κάνουμε.

-Πιστεύουμε ότι τέλη του 2018-αρχές του 2019 θα ανοίξει στο κοινό η βασική γραμμή, πλην του σταθμού «Βενιζέλου», αλλά και η επέκταση προς την Καλαμαριά που ξεκίνησε να κατασκευάζεται. Θα γίνει το μετρό! Σας το λέω με σιγουριά.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 11

«Ναι καλά!», άκουσα δίπλα μου. Γύρισα και είδα έναν εργαζόμενο του εργοταξίου.

-Γιατί το λέτε αυτό; τον ρώτησα.

-Άκου που σου λέω. Εφτά χρόνια δουλεύω στο έργο. Αυτή τη στιγμή που μιλάμε γίνεται σύσκεψη στην Αθήνα για το αν η κοινοπραξία θα παραμείνει ή όχι στο έργο. Κατά ενενήντα εννιά τοις εκατό, η εταιρεία θα επιλέξει να αποχωρήσει με ό,τι αυτό συνεπάγεται: επαναδημοπράτηση, γραφειοκρατία, ενστάσεις, δυόμιση χρόνια θα πάρει για να ξαναρχίσουν τα έργα. Μπορεί να αντέξει τόσο η πόλη;

Υπενθυμίζεται ότι ο ανάδοχος της κατασκευής του έργου είναι πλέον ελεύθερος να αποχωρήσει μετά από απόφαση του διαιτητικού δικαστηρίου αφήνοντας το έργο ουσιαστικά στη μέση.

-Σε εμάς τους εργαζομένους δεν δίνεται κανένα σχεδόν βήμα στο δημόσιο διάλογο προκειμένου να πούμε τι πραγματικά συμβαίνει στο έργο, συμπλήρωσε.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 12

Κάπου εκεί μας ζητήθηκε να αποχωρήσουμε προκειμένου να μπουν στο εργοτάξιο οι επόμενοι επισκέπτες. Βγαίνοντας και πάλι στην επιφάνεια της γης, αντίκρισα μία μερίδα εργαζομένων οι οποίοι διαμαρτύρονταν για τη μετέωρη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει το έργο. Στο μυαλό μού ήρθαν πάλι τα λόγια του ανθρώπου με τον οποίο είχα μόλις συνομιλήσει πριν λίγο. Παρά τα όσα ενδιαφέροντα και ωραία είχα μόλις δει, δεν μπορούσα να μην νιώσω ανησυχία.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ 13

Πραγματικά, το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται η Θεσσαλονίκη είναι ένα ακόμα έργο-φάντασμα που θα συνεχίσει να τρώει τα σωθικά της για άγνωστο πόσο ακόμα. Οι ιθύνοντες με τα περισπούδαστα και πομπώδη λόγια τους δεν έχουν δυστυχώς ιδέα- ή κάνουν πως δεν έχουν. Ελάχιστα ενδιαφέρονται οι Θεσσαλονικείς για το τι εταιρείας θα είναι οι κυλιόμενες σκάλες του μετρό. Ή για το πόσο θα αναβαθμίσει το πρεστίζ της πόλης τους. Το μόνο που τους νοιάζει είναι να ολοκληρωθεί κάποτε αυτός ο υπόγειος και υπέργειος αέναος βραχνάς που τόσο πολύ τους έχει ταλαιπωρήσει.

Θα γίνει σχετικά σύντομα αυτό; Ίδωμεν.

Marianna says: «Διάβασε εδώ τα προηγούμενα φωτο-ημερολόγια του Κωστή και…ξεναγήσου στην πόλη μέσα από τη ματιά του»!