Ημερολόγια ενός συμπρωτευουσιάνου #6: Τα 10 πιο αναξιοποίητα σημεία της Θεσσαλονίκης | Vol. 1

Kωστής Κοτσώνης

Τι οφείλει να κάνει μία πόλη για να “χει μέλλον; Να προνοεί για τους κατοίκους της και να προσελκύει νέους; Να αναδεικνύει το παρελθόν της και ταυτόχρονα να επιζητεί το καινούριο; Να προσαρμόζεται συνεχώς στα νέα δεδομένα, πολιτισμικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά; Όλα αυτά σίγουρα παίζουν σημαντικότατο ρόλο. Υπάρχει, όμως, μία κοινή συνισταμένη που τα διατρέχει και δίχως τούτη δύσκολα μπορεί μία μεγαλούπολη να αναδειχθεί σε πραγματική μητρόπολη. Και αυτή η συνισταμένη είναι το όραμα.

Kωστής Κοτσώνης

 

Το όραμα κάνει τους πολίτες, και ιδίως τους νέους, να αποζητούν τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος στο οποίο διαμένουν. Το όραμα των ανθρώπων που ερευνούν, σχεδιάζουν και προτείνουν λύσεις για τις πόλεις μετουσιώνει τούτη τη γενικόλογη «βελτίωση» σε προτάσεις χειροπιαστές. Και, τέλος, το όραμα των δημοτικών και πολιτικών αρχόντων καθιστά πρακτικά δυνατή την εκτέλεση της όποιας απόφασης προς βελτίωση της κατάστασης.

Τριγυρίζοντας, λοιπόν, σε ολόκληρη την πόλη, σαν φανατικός συμπρωτευουσιάνος σουλατσαδόρος, με λύπη συνειδητοποίησα για ακόμα μία φορά πως σε ό,τι αφορά το περίφημο όραμα χωλαίνουμε. Και θα προσπαθήσω να το αποδείξω κάνοντας το ελάχιστο: παρουσιάζοντας δέκα σημεία και κτίρια της Θεσσαλονίκης που, παρά τις μεγάλες τους δυνατότητες, στέκουν σήμερα αναξιοποίητα ή και υποβαθμισμένα.

10. Πυλαία-περιοχή αεροδρομίου.

Ήδη φαντάζομαι τη σκέψη σας. Η περιοχή περικλείεται από την Εθνική Οδό Θεσσαλονίκης-Μουδανιών, την Εθνική Οδό Αεροδρομίου και τη Λεωφόρο Γεωργικής Σχολής δεν είναι αναξιοποίητη!

Συμφωνώ. Στην περιοχή υπάρχουν, μεταξύ άλλων, καταστήματα πολυεθνικών εταιρειών, το Ιατρικό Διαβαλκανικό, τρία εμπορικά κέντρα (Florida, Mediterranean Cosmos, Απολλώνια Πολιτεία), τα αγροκτήματα του Πανεπιστημίου και της Γεωργικής Σχολής, το ξενοδοχείο «Nicopolis» και, φυσικά, το αεροδρόμιο. Γι’ αυτό και κατατάσσω την περιοχή τελευταία στη λίστα.

Ας το ξανασκεφτούμε, όμως. Έχουμε μία περιοχή μεγάλης έκτασης και μικτών χρήσεων, που γειτνιάζει με τη θάλασσα και το δεύτερο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας. Έ, εγώ φταίω που φαντάζομαι παπάδες;

Καταρχήν, ονειρεύομαι ένα νέο αεροσταθμό για να εξυπηρετεί τα φουσάτα τουριστών που υποτίθεται ότι θέλουμε να προσελκύσουμε. Ακόμα, σύνδεση του αεροσταθμού με εναέρια γραμμή μετρό πάνω από τη Λεωφόρο Γεωργικής Σχολής, για να εξυπηρετούνται και οι πελάτες των εμπορικών κέντρων. Ας προσθέσουμε και κάνα δύο μικρούς πύργους γραφείων για να ‘χουν μεγάλες εταιρείες την έδρα τους στην πόλη μας (να υπενθυμίσω ότι κάποτε σε αυτή την περιοχή λειτουργούσε εργοστάσιο της Siemens).

Α, και φυσικά, στην ονειροπόληση συμπεριλαμβάνεται και ένα θαλάσσιο μέτωπο πλήρως αναμορφωμένο και όχι ένας χορταριασμένος σκουπιδότοπος παρά θιν’ αλός όπως συμβαίνει σήμερα.

Αρχίσατε ήδη να καγχάζετε συγκρίνοντας όλα τα παραπάνω με τη σημερινή μας κατάσταση; Εμ, για αυτό μίλησα για όραμα…

9. Παλιό γαλλικό νοσοκομείο

ΟΚ, πάμε σε κάτι πιο νορμάλ. Εδώ έχουμε να κάνουμε με μία από τις χιλιάδες ιστορίες ελληνικής τρέλας. Το νοσοκομείο ιδρύθηκε από την καθολική Εκκλησία της Θεσσαλονίκης. Λειτούργησε μέχρι το 1999 ως παράρτημα του νοσοκομείου «Άγιος Παύλος» και έπειτα εγκαταλείφθηκε και ερήμωσε. Μολαταύτα, η διοίκηση του «Άγιος Παύλος» συνέχισε να καταβάλλει στους ιδιοκτήτες του ακινήτου, στην καθολική αδελφότητα «Ελέους του Βικεντίου του Παύλου», ενοίκια για ένα κτίριο που κανείς δε χρησιμοποιούσε!

Κάποιες κινήσεις έγιναν τη διετία 2005-2006 για τη μετατροπή του παλιού γαλλικού νοσοκομείου σε κέντρο υγείας αλλά το εγχείρημα εγκαταλείφθηκε πριν καλά καλά αρχίσει. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε σε ρεπορτάζ της εφημερίδας «Μακεδονία».

Έχουμε, λοιπόν, ένα κτίριο-φάντασμα σε μία από τις άλλοτε πιο κοσμοπολίτικες περιοχές της πόλης, στην οδό Φράγκων.
Μολονότι τα κτίρια-φαντάσματα ετούτης της πόλης είναι δυστυχώς άπειρα, επέλεξα το συγκεκριμένο όχι μόνο διότι αποτελεί μία παραφωνία σε σύγκριση με το παρακείμενο Κρατικό Ωδείο και, φυσικά, τον καθολικό ναό αλλά και γιατί καταλαμβάνει σημαντικό χώρο σε μία περιοχή που αποζητά ανοίγματα και ελεύθερο χώρο.

Μιας και το να προχωρήσει η ιστορία με την αξιοποίησή του είναι μάλλον απίθανο μήπως, λέω, μήπως θα ‘πρεπε να κατεδαφιστεί; Όχι ότι και το να κατεδαφίσεις κάτι είναι εύκολο σε αυτή τη χώρα αλλά τέλος πάντων… δεδομένης και της επικείμενης ανάπλασης της πέριξ περιοχής, είναι μία καλή ευκαιρία να το βάλουμε μπροστά το πράγμα.

8. Περιοχή Αρετσούς και Νέας Κρήνης, Καλαμαριά

Είχε άλλοτε χαρακτηριστεί ως η «Ριβιέρα της Θεσσαλονίκης». Κάτι η μαρίνα, κάτι τα overcrowded και overpriced μπαράκια, κάτι η αγάπη μας να κολλάμε τίτλους στα πάντα…

Σήμερα, η περιοχή έχει δυστυχώς παρακμάσει σε αρκετά μεγάλο βαθμό. Τα κλειστά μαγαζιά έχουν πολλαπλασιαστεί και οι επισκέπτες είναι αισθητά λιγότεροι. Τα πλεονεκτήματα, ωστόσο, για την πραγματική της αναγέννηση βρίσκονται μπροστά μας με πρώτο και βασικότερο, για ακόμα μία φορά, τη γειτνίαση με τη θάλασσα.

Και όμως. Η κατάσταση ετούτη τη στιγμή είναι αυτή:

Είμαστε ερωτική πόλη, αν μη τι άλλο!

Πιο δυτικά βρίσκεται το δεύτερο πλεονέκτημα της περιοχής. Δεν είναι άλλο από το γνωστό «Παλατάκι», την επίσημη κατοικία της βασιλικής οικογένειας στη Θεσσαλονίκη. Τα ρεπορτάζ σχετικά με το τι ισχύει με το συγκεκριμένο κτίριο είναι και πάλι αποκαλυπτικά.

Εφόσον, λοιπόν, αποκτήσουμε κάποτε λίγο νιονιό παραπάνω ως λαός (και ένα κράτος πιο σοβαρό), δε θα έλεγα όχι στην αξιοποίηση του συγκεκριμένου κτιρίου και στην απόδοσή του στους πολίτες με κάποιο τρόπο. Αν, βέβαια, στέκεται όρθιο μέχρι τότε.

Και μιας και προανέφερα τη μαρίνα, προσωπικά δε βλέπω λόγους για να μην ιδιωτικοποιηθεί. Εφόσον η τοπική κοινωνία το επιθυμεί, ας απαιτήσει να έχει ενεργό ρόλο όταν το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο του δημοσίου περιέλθει στα χέρια του όποιου ιδιώτη. Το να αντιδρά a-priori αρνητικά, όμως, σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο σίγουρα δε βοηθά στο να αναβαθμιστεί η μαρίνα, που σήμερα δεν είναι και στα καλύτερά της. Και ας μην μιλήσω καλύτερα για την ιστοσελίδα της…

Τη φυσική ομορφιά της περιοχής την ανέφερα σαν επιστέγασμα του όλου concept; Όχι; Ε, ορίστε, λοιπόν.

7. Παλιό εργοστάσιο «ΑΓΝΟ»

Και στο νούμερο επτά της λίστας μας είπα να εστιάσω σε ένα μόνο κτίριο. Ή μάλλον σε ένα κτιριακό συγκρότημα που ούτε θέλω να σκέφτομαι πόσο ζωτικό χώρο «τρώει».

Το εργοστάσιο της γνωστής γαλακτοβιομηχανίας στη Σταυρούπολη λειτούργησε μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ανήκει πλέον στην τεχνική εταιρεία «Δομοτεχνική» και αποτελεί ένα ακόμα σημείο που «θα» αναπλαστεί, αξιοποιηθεί, αναμορφωθεί. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία.

6. Νοτιανατολική πύλη Θεσσαλονίκης

Διοικητικά βρίσκεται στο μεταίχμιο Δήμου Θεσσαλονίκης, Δήμου Καλαμαριάς και Δήμου Πυλαίας. Συνοψίζει πολύ καλά, νομίζω, τα όποια στρεβλά της ελληνικής «ανάπτυξης».

Τα τελευταία χρόνια μία δεύτερη πόλη έχει διαμορφωθεί εδώ καθώς, προ κρίσης, οι μεζονέτες ξεπετιόντουσαν σαν τα μανιτάρια. Δε συνέβαινε το ίδιο, ωστόσο, και με τις απαραίτητες υποδομές με αποτέλεσμα να βλέπουμε σήμερα μια περιοχή όπου συμμαζεμένα, ομοιόμορφα σπίτια συνοδεύονται από ασυνεχή πεζοδρόμια, κάκιστο οδόστρωμα, πυλώνες ηλεκτρισμού και ανύπαρκτους χώρους πρασίνου. Την ανάγκη των πολιτών για πράσινο εξυπηρετεί, πέρα από το πάρκο της Νέας Ελβετίας, το γνωστό ρέμα, που όμως παραμένει αναξιοποίητο.

Κερασάκι στην τούρτα είναι τα άδεια κτίρια-κουφάρια των Κεραμείων Αλλατίνη. Ένα ακόμα κτιριακό κενό που θα μπορούσε να έχει πολύ καλύτερη τύχη.

Τα «Πυλαιώτικα», όπως ονομάζεται η περιοχή, αναμένεται να γνωρίσουν μεγαλύτερη δόξα όταν ολοκληρωθεί ο σταθμός «Νέα Ελβετία» του μετρό. Μέχρι τότε περιμένουν απλώς τα απαραίτητα.

Φυσικά, δεν έλειψαν οι εξαγγελίες για αναγέννηση, αναζωογόνηση και ανάδειξη της περιοχής που σήμερα μόνο είσοδο πόλης δεν μπορείς να πεις. Το 2008 είχαν παρουσιαστεί τα αποτελέσματα κάποιου αρχιτεκτονικού διαγωνισμού που είχε προκηρύξει ο δήμος Θεσσαλονίκης για την περιοχή, ομολογουμένως ενδιαφέροντα. Μολαταύτα, από κει και πέρα, το εγχείρημα παραπέμφθηκε, όπως και τόσα, άλλα στις ελληνικές καλένδες.

Αυτά προς το παρόν. Λέω να σταματήσω, μην μας πιάσει και ομαδική κατάθλιψη. Μου αρκεί να μας πιάσει περισυλλογή, μπας και συνειδητοποιήσουμε εμείς αρχικά τι δυνατότητες χάνουμε μέσα από τα χέρια μας τόσα χρόνια. Θα επανέλθω σύντομα με τις υπόλοιπες πέντες συμμετοχές της ιδιότυπης τούτης λίστας. Αναμείνατε…

Marianna says: «Διάβασε εδώ τα προηγούμενα φωτο-ημερολόγια του Κωστή και…ξεναγήσου στην πόλη μέσα από τη ματιά του»!