Ημερολόγια ενός συμπρωτευουσιάνου #4: Τα 10 πιο «ευρωπαϊκά» σημεία της πόλης!

Κωστής Κοτσώνης

Σας έλειψα; Ξέρω, πολύμηνη υπήρξε η απουσία μου αλλά, δυστυχώς, μία σειρά προσωπικών και οικογενειακών υποχρεώσεων έκαναν τον ελεύθερό μου χρόνο είδος υπό εξαφάνιση τους τελευταίους μήνες. Παρόλα αυτά, δεν σταμάτησα να τριγυρίζω, όποτε μπορούσα, στην άδεια καλοκαιρινή πόλη, μαζί με τους υπόλοιπους που ξέμειναν σ’ αυτή. Είχα, έτσι, την ευκαιρία να κάνω ένα είδος ιδιότυπης έρευνας.

Κωστής Κοτσώνης

Αν ρωτήσεις κάποιον παλιό Θεσσαλονικιό ποια είναι τα σημεία που ο ίδιος θεωρεί αρκούντως πολιτισμένα ή, καλύτερα, αρκούντως…ευρωπαϊκά στη Θεσσαλονίκη, το πιο πιθανό είναι ότι με περηφάνια θα σου απαντήσει: «Μα, φυσικά, η Παραλία μας με το Λευκό Πύργο στο φόντο και η Πλατεία Αριστοτέλους, με τις στοές και τα πανέμορφα κτίρια».

Πράγματι, αυτά είναι τα δύο μέρη για τα οποία κομπορρημονούμε περισσότερο εμείς οι Θεσσαλονικείς αλλά και τα μέρη τα οποία κυρίως θέλουν να συγκρατούν στη μνήμη τους οι επισκέπτες της πόλης μας, απαθανατίζοντάς τα.

…κάπως έτσι.

Κανείς δεν μπορεί, λοιπόν, ν’ αρνηθεί ότι η Παλιά Παραλία και η Αριστοτέλους αποτελούν τη βιτρίνα της πόλης. Ωστόσο, αρνούμαι να δεχτώ ότι, εξαιρουμένων των δύο αυτών σημείων, η Θεσσαλονίκη δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια τριτοκοσμική τσιμεντούπολη απ’ άκρη σε άκρη.

Έτσι, προσπάθησα να βρω και ν’ απαθανατίσω μερικά ακόμα σημεία που αποδεικνύουν ότι όσα ζηλεύουμε σε μία ευρωπαϊκή μητρόπολη μπορούν διάσπαρτα να βρεθούν κι εδώ.

Ορίστε το top ten:

10) Θεμιστοκλή Σοφούλη

Δρόμος με σπάνια για τη Θεσσαλονίκη ευταξία. Η σκιά που δημιουργούν οι δεντροστοιχίες εκατέρωθεν του δρόμου, μαζί με τα φαρδιά πεζοδρόμια, κάνουν τη Θεμιστοκλή Σοφούλη στο Καραμπουρνάκι δρόμο αγαπητό σε ποδηλάτες και περιπατητές. Το σκηνικό συμπληρώνουν η οπτική επαφή με τη θάλασσα, ιδίως μετά το »Shark», καθώς και τα πολλά δείγματα αρχιτεκτονικής, νεοκλασικής και μοντέρνας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, αυτή η μονοκατοικία, σχεδιασμένη από τον Κώστα Φιλίππου.

9) Αγίου Δημητρίου, από Εθνικής Αμύνης μέχρι Κατσιμίδη

Ένα νοσοκομείο, ένα στάδιο, ένα μουσείο, ένα ίδρυμα Τεχνών και μερικές σχολές του Αριστοτελείου γειτνιάζουν, μεταξύ άλλων, μ’ αυτό το δρόμο. Για ακόμη μία φορά θαυμάζουμε τα αυτονόητα ως κάτι πολύτιμο. Μεγάλα πεζοδρόμια με διαγραμμίσεις για τους τυφλούς, περιποιημένη νησίδα πρασίνου, ποδηλατόδρομος αυτόνομος και απόρθητος από τη λαίλαπα των παρκαρισμένων.


Καλά, καλά! Τίποτα δεν είναι τέλειο!

8 ) Περιοχή συνοικίας Ουζιέλ/Νομαρχίας

Οικισμός Ουζιέλ: Μία ολόκληρη συνοικία με σπίτια όμοια αρχιτεκτονικά, η οποία έχει κριθεί διατηρητέα χαρίζοντας ένα ιδιαίτερο χρώμα στην περιοχή. Η κατασκευή του οικισμού ξεκίνησε στα 1927, με εργολάβο του Δαυίδ Ουζιέλ και αρχιτέκτονα το Ζακ Μοσέ και αποσκοπούσε στη στέγαση των υπαλλήλων της Εταιρείας Τροχιοδρόμων Θεσσαλονίκης.

Ακριβώς απέναντι αντικρίζει κανείς ένα από τα «δώρα» του Βιταλιάνο Ποζέλι στη Θεσσαλονίκη: τη βίλα Αλλατίνη, που σήμερα στεγάζει την Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης.

Προσθέστε σ’ αυτά και τη βίλα Ζαρντινίδη-αναμένουμε νεότερα για την τύχη της μετά την αγορά της από τον Ιβάν Σαββίδη- καθώς και το κτίριο του αμαξοστασίου του τραμ, που δυστυχώς προς το παρόν ρημάζει και αμέσως σχηματίζεται το προφίλ μίας περιοχής με απίστευτο αρχιτεκτονικό πλούτο μαζεμένο και μεγάλες δυνατότητες. Πότε θα ανοίξουμε τα μάτια μας για να τις αντιληφθούμε;

7)Κήποι του Πασά

Ανηφορίζοντας προς την Άνω Πόλη, πάνω από το νοσοκομείο «Άγιος Δημήτριος» μπορεί κανείς να βρει ένα από τα ωραιότερα μα και πιο αφανή πάρκα της πόλης μας.

Συνδεδεμένο με αστικούς μύθους και μυστικιστικές φήμες, το συγκεκριμένο πάρκο προσφέρει στον επισκέπτη μία σειρά εντυπωσιακών πέτρινων κτισμάτων με ακαθόριστο σχήμα (κάποιοι το έχουν χαρακτηρίσει ως μικρογραφία του πάρκου Γκουέλ στη Βαρκελώνη), πολύ πράσινο και φοβερή θέα. Τι άλλο χρειάζεται;

6) Γωνία Καρόλου Ντηλ με Τσιμισκή

Η αλήθεια είναι ότι δίστασα να εντάξω το συγκεκριμένο σταυροδρόμι στη δεκάδα. Εύκολα μπορεί κάποιος να μου πει «Και γιατί αυτό το συγκεκριμένο σημείο της Τσιμισκή κι όχι κάποιο άλλο»; Παρατηρώντας, όμως, για ακόμα μία φορά το πανέμορφο θολωτό κτίριο στο οποίο κατοικοεδρεύουν πλέον τα Zara και μαζί μ’ αυτό και τα άλλα δύο γωνιακά που βρίσκονται αντικριστά του, δεν μπόρεσα να κρατηθώ. Ξέρω, η Τσιμισκή έχει αξιόλογο κτιριακό δυναμικό μα και πολλά προβλήματα (ταξί, διπλοπαρκαρισμένα, παρεμπόριο κ.α.). Μακάρι κάποτε να μπορέσω να εντάξω ολόκληρο το δρόμο στις «ευρωπαϊκές γωνιές» της πόλης.

5) Πεζόδρομος Δημητρίου Γούναρη

Η Δημητρίου Γούναρη συνοψίζει το μότο των ανεπτυγμένων ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων: «Πάντρεμα παλιού και νέου». Γι’ αυτό και της αξίζει μία καλή θέση στη λίστα. Ο συγκεκριμένος πεζόδρομος, από κοινού με την πλατεία Ναβαρίνου έχει αποκτήσει ένα σωρό ταμπέλες. «Επικίνδυνος», «εναλλακτικός», «νεανικός» και δε συμμαζεύεται.

Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Η κατάσταση, όσον αφορά στην πρέζα, έχει βελτιωθεί αρκετά σε σχέση με το παρελθόν και αυτό που βλέπει κάποιος, ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες, είναι ένας πεζόδρομος παραδομένος σε νέους πανκάδες, σκεϊτάδες, ροκάδες, χιπστεράδες-μπορώ να συνεχίσω επ’ αόριστον- οι οποίοι του δίνουν ένα ιδιαίτερο χρώμα.

Ταυτόχρονα, όμως, οι συνεχείς βανδαλισμοί από tags, καθώς και η έλλειψη αστυνόμευσης και καθαριότητας αδικούν την εικόνα του. Σίγουρα αξίζει μεγαλύτερη προσοχή στον πεζόδρομο που ενώνει την παραλία με δύο από τα σημαντικότερα μνημεία της Θεσσαλονίκης, τη Ροτόντα και την Καμάρα. Κι ας μην ξεχνάμε και τα ανάκτορα του Γαλερίου…

4) Πλατεία Αγίας Σοφίας

Από πού να αρχίσω και πού να τελειώσω με τόση ομορφιά μαζεμένη; Απ’ τη μία το περιβόητο κόκκινο σπίτι. Απ’ την άλλη, το διώροφο κτίριο με τις οξυκόρυφες στέγες, που στεγάζει τον «Τερκενλή». Απέναντι, το μέγαρο της Φιλοπτώχου Αδερφότητας και πιο κάτω μια εκκλησία αναγνωρισμένη απ’ την UNESCO ως μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Και μετά κοιτά αντικρίζεις τα δεκάδες άναρχα παρκαρισμένα αυτοκίνητα και αναρωτιέσαι: «Γιατί»;

3) Περιοχή Πλατείας Ελευθερίας

Και μπήκαμε στα top 3! Όμως, δεν χρειάζεται να σας πω τίποτα. Τα έχω ήδη πει όλα εδώ. Με μεγάλη αγωνία περιμένω τις εργασίες ανάπλασης της πλατείας!

2) Η τριλογία της Θεσσαλονίκης

Τον όρο τον χρησιμοποιώ κατ’ ευφημισμόν, εμπνεόμενος από την αντίστοιχη νεοκλασική τριλογία της Αθήνας. Μόνο που η δική μας τριλογία είναι μοντέρνα αρχιτεκτονικά. Συμπεριλαμβάνει το Αρχαιολογικό Μουσείο, το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, καθώς και το Νέο Δημαρχιακό Μέγαρο. Μαζί μ’ αυτά, δεν μπορεί να αγνοήσει κανείς τον Πύργο του ΟΤΕ, το κτίριο του Γ’ Σώματος Στρατού αλλά και το κτίριο της ΧΑΝΘ.

Να μην ξεχάσουμε και το πάρκο της ΧΑΝΘ μαζί με το Πεδίο του Άρεως. Πολιτισμός, αναψυχή, διοικητικές λειτουργίες, αρχιτεκτονική, όλα μαζεμένα σε ένα…πακέτο, συνοδευόμενο από φαρδιά πεζοδρόμια και σχετικά καλοδιατηρημένους ποδηλατοδρόμους επί της Λεωφόρου Στρατού.

1) Νέα Παραλία


Αρκετοί ήταν αυτοί που γκρίνιαξαν πριν πέντε χρόνια με το παραδομένο κομμάτι της Νέας Παραλίας. Και ακόμα περισσότεροι αυτοί που βιάστηκαν, κατά τη γνώμη μου, να κρίνουν την ανάπλαση του δεύτερου κομματιού, από το Ναυτικό Όμιλο μέχρι το Λευκό Πύργο. Θυμάστε, προσφυγές στο Σ.Τ.Ε., διαμαρτυρίες για τα μπάζα και τα κομμένα δέντρα.

Ωστόσο, η Νέα Παραλία αποτελεί για μένα το μεγαλύτερο δείγμα σύγχρονης, ολοκληρωμένης και καλοπροσεγμένης αστικής ανάπλασης αυτής της πόλης. Οι Νικηφορίδης και Cuomo κατάφεραν να επαναπροσδιορίσουν τη σχέση των Θεσσαλονικέων με τη θάλασσα. Και, είτε συμφωνούμε είτε διαφωνούμε με τις αρχιτεκτονικές τους επιλογές, δεν έχουμε παρά να το παραδεχτούμε.

Οι χιλιάδες άνθρωποι που κατακλύζουν καθημερινά τη Νέα Παραλία αποτελούν έμπρακτη απόδειξη του πώς μπορεί και πρέπει ο δημόσιος χώρος να αποδίδεται στους πολίτες. Και, στο κάτω-κάτω, αυτό δεν κάνουν όλες οι μοντέρνες πόλεις-υποδείγματα;

Ιδού, λοιπόν, το μονοπάτι που πρέπει να ακολουθηθεί απ’ όλους μας ώστε αυτό το top 10 να γίνει κάποτε top 20, top 30 κτλ. Ο δημόσιος χώρος στους πολίτες. Τότε μόνο η ταμπέλα της «ευρωπαϊκής Θεσσαλονίκης» θα μετουσιωθεί από αόριστες εξαγγελίες και ευσεβείς πόθους σε πραγματικότητα.

Marianna says: «Διάβασε εδώ τα προηγούμενα φωτο-ημερολόγια του Κωστή και…ξεναγήσου στην πόλη μέσα από τη ματιά του»!