Μπορούμε να σταματήσουμε τη γήρανση;

Αντώνης Καρατζής

Η υγεία μας είναι ό,τι πιο σημαντικό έχουμε στη ζωή μας. Συχνά ξεχνάμε αυτό το γεγονός και το θυμόμαστε όταν έρχεται η ώρα να το χάσουμε. Χάρη στην  ιατρική πρόοδο και την τεχνολογία, είμαστε σε θέση να ζούμε περισσότερα χρόνια από οποιαδήποτε άλλη εποχή. Πλέον, το προσδόκιμο ζωής του μέσου ανθρώπου έχει ξεπεράσει τα 72 έτη, ενώ όχι πολύ παλαιότερα, το 19ο αιώνα περίπου λίγοι ξεπερνούσαν τα 40 και τα 50 χρόνια ζωής.

Αντώνης Καρατζής

Πρέπει να τονιστεί ότι επιδίωξη των σημερινών επιστημόνων είναι πρακτικά να «δαμάσουν» τη  γήρανση και τις ασθένειες που την προκαλούν, αλλά όχι το θάνατο. Πλέον, είμαστε σε θέση να διακρίνουμε και μια συνέπεια αυτής της αύξησης του προσδόκιμου της ανθρώπινης ζωής. Αυτή η συνέπεια είναι η αύξηση της χρονικής περιόδου που είμαστε άρρωστοι αφού το χρονικό όριο του γήρατος είναι σαφώς μεγαλύτερο από τα προηγούμενα έτη.

Πρόληψη  vs περίθαλψη

Οι περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν λόγω κάποιας αρρώστιας. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισης μιας σοβαρής ασθένειας είναι η πρόληψη. Πιο εύκολα σώζει τη ζωή του κάποιος καπνιστής που θα κόψει το κάπνισμα, παρά κάποιος  που, λόγω καρκίνου του πνεύμονα, πιθανότατα θα αναγκαστεί να προσφύγει σε χημειοθεραπεία. Οπότε γιατί να μη βάλουμε ένα τέλος στην αιτία όλων των ασθενειών, δηλαδή τη γήρανση;

Η γήρανση θα λέγαμε είναι φυσική αιτία, όχι βιολογική. Όπως τα εξαρτήματα των αυτοκινήτων φθείρονται από την τριβή, τα μέταλλα σκουριάζουν και τα ελαστικά σπάνε, έτσι και το ανθρώπινο σώμα φθείρεται από τρισεκατομμύρια μικροσκοπικές φυσικές διαδικασίες όπως το οξυγόνο ή τη ραδιενέργεια από τον ήλιο. Αν και ο μεταβολισμός μας μπορεί να αμυνθεί απέναντι σε αυτές τις απειλές, όσο περνάει ο χρόνος ο μηχανισμός του γίνεται όλο και λιγότερο αποτελεσματικός. Τα κόκκαλα, οι μύες μας και το ανοσοποιητικό σύστημα αποδυναμώνονται.

Για αυτούς τους λόγους, η έρευνα για τη μακροζωία έχει σημειώσει πρωτοφανή πρόοδο τα τελευταία χρόνια. Για πρώτη φορά στα εκατομμύρια χρόνια ανθρώπινης ιστορίας αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε τους μηχανισμούς της γήρανσης και πώς μπορούμε να τους αντιμετωπίσουμε. Πλέον, κατανοούμε πως η γήρανση δεν είναι αναπόφευκτη και μπορούμε τουλάχιστον να την καθυστερήσουμε.

Γηρατειά stop

Σταματώντας τα γηρατειά σημαίνει ότι αποφεύγουμε να γινόμαστε όλο και πιο αδύναμοι με τον καιρό. Αν γεράσουμε θα είναι πολύ αργά. Οι μηχανισμοί άμυνας του οργανισμού μας θα εξασθενίσουν και αργά ή γρήγορα θα επέλθει ο θάνατος. Δηλαδή ένας άνθρωπος που θα είναι 90 χρόνων αλλά θα καταφέρει να σταματήσει να γηράσκει, θα πεθάνει έτσι κι αλλιώς γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο. Αντίθετα, η ιδέα της επέκτασης της ζωής που υπόσχεται να σταματήσει τις ασθένειες, στοχεύει το θάνατο σε μια προκαθορισμένη μέγιστη ηλικία μεγαλύτερη των 120 ετών. Οπότε οι επιστήμονες προσπαθούν να εξετάσουν τα γεγονότα εγκαίρως ώστε να ωφεληθούν οι επόμενες γενιές.

 

Δεν γνωρίζουμε ακόμη πόσο μπορούμε να παρατείνουμε τις ζωές μας. Μπορούμε να πούμε ότι ένας υγιής άνθρωπος μπορεί να φτάσει τα 120 έτη ζωής. Το μόνο σίγουρο είναι ότι είναι αναποτελεσματικό να προσπαθούμε να το πετύχουμε με φάρμακα. Σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα, αυτό που κάνουμε τώρα είναι να περιμένουμε μέχρι να είναι ήδη πολύ αργά και η «μηχανή» έχει αρχίσει ήδη να «χαλάει». Μετά χρησιμοποιούμε φάρμακα προσπαθώντας να την «φτιάξουμε», αλλά την «χαλάμε» περισσότερο. Ο κοινωνιολόγος Τζέιν Λουκ και ο ψυχολόγος Γουέιν Γουόλς αναφέρουν πως «ένα από τα παλαιότερα όνειρα της ανθρωπότητας είναι να βρούμε έναν τρόπο να ξεγελάσουμε το θάνατο για όσο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μπορούμε ή και εντελώς. Μοριακοί βιολόγοι και γενετιστές διερευνούν τρόπους επέκτασης της μέγιστης ανθρώπινης διάρκειας ζωής, επιβραδύνοντας ή σταματώντας τη διαδικασία της γήρανσης. Αυτή η λεγόμενη «ορθή» μορφή επέκτασης ζωής διαφέρει από τις «λανθασμένες ή αδύναμες» μορφές, οι οποίες εστιάζουν μόνο στην καλύτερη πρόληψη και θεραπεία των κοινών ασθενειών, χωρίς να επιδιώκουν να μεταβάλουν το ανώτατο όριο της ζωής των περίπου 120 ετών».

120 χρόνια… μοναξιάς;

Από την άλλη μεριά, πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι θα θέλουν να πεθάνουν όταν φτάσουν σε μια συγκεκριμένη ηλικία. Και αυτό είναι αλήθεια. Η ιδέα της αποφυγής του θανάτου είναι τρομακτική για πολλούς. Άλλοι ισχυρίζονται δικαίως πως τέτοια γεγονότα συμβάλλουν στη διόγκωση του ήδη υπάρχοντος δημογραφικού προβλήματος.  Όπως και να ’χει, το τέλος της βιολογικής γήρανσης δε θα είναι σε καμία περίπτωση το τέλος του θανάτου. Ας φανταστούμε ένα μέλλον χωρίς ασθένειες που θα ήμασταν ικανοί να φτάσουμε τα 180 ή τα 200 χρόνια ζωής. Πόσο θα μας άλλαζε αυτό σαν είδος; Θα προσέχαμε περισσότερο τον πλανήτη μας αν γνωρίζαμε ότι θα ζούσαμε σε αυτόν παραπάνω; Αν ήμασταν επίσης ικανοί να δουλέψουμε 150 χρόνια, πόσο χρόνο θα μας έπαιρνε να καταλάβουμε σε τι είμαστε καλοί ή πόσο χρόνο θα ξοδεύαμε μαθαίνοντας; Το αίσθημα του άγχους και της αγωνίας που πολλοί νιώθουμε έντονα από μικρή ηλικία θα έφευγε ή θα γινόταν μεγαλύτερο; Αυτά είναι μερικά εύλογα ερωτήματα που θα απαντηθούν μόνο από εμάς τους ίδιους όταν έρθει εκείνη η στιγμή. Όταν η ανθρωπότητα καταφέρει να «δαμάσει» το γήρας και οι ζωές μας γίνουν πιο εκτενείς. Και είναι σίγουρα μόνο θέμα χρόνου να τα καταφέρουμε.

 

Αbout Antonis

Αντώνης Καρατζής

Ονομάζομαι Αντώνης Καρατζής. Γεννήθηκα το 1992 στον Πειραιά στην πόλη που κατάγομαι και μένω ακόμη. Λατρεύοντας τη θάλασσα τελείωσα το ναυτιλιακό τμήμα του πανεπιστημίου Πειραιώς και εκτός από την αρθρογραφία εργάζομαι και σε ένα ναυτιλιακό γραφείο. Θα έλεγα ότι είμαι συλλέκτης εμπειριών από ταξίδια καθώς έχω επισκεφτεί πολλές χώρες μέχρι στιγμής αντλώντας πολιτιστικές , πολιτικές και κοινωνικές γνώσεις. Στο περιοδικό θα αναρτώ άρθρα επιστημονικoύ χαρακτήρα. Είναι κάτι που μου αρέσει να κάνω στον ελεύθερο μου χρόνο ελπίζοντας και οι αναγνώστες της σελίδας να απολαμβάνουν στον ίδιο βαθμό το περιεχόμενο των άρθρων μου.

Αντώνης Καρατζής

Marianna says: «Ακολούθησε τον Αντώνη στο Facebook ή στο Instagram».

*Αν θέλεις να γίνεις κι εσύ συντάκτης του publiSHIT, σε περιμένω στην Αίθουσα Σύνταξης!