Σπύρος Ντασιώτης | Συνέντευξη με το  δημιουργό του «Πάρκου Ψυχών»

Μαρία-Άννα Τανάγια

Η Μπρικένα μου έστειλε το link απ’ τη συνέντευξη του στον «Ελεύθερο Τύπο». Κι αυτή ήταν η αφορμή για να γνωρίσω το δημιουργό του «Πάρκου Ψυχών» της Πάρνηθας. Ένα πάρκο γεμάτο με γλυπτά που σμίλεψε χρησιμοποιώντας  καμένο ξύλο,  ως φόρο τιμής στο «Σανατόριο» που βρίσκεται ακριβώς δίπλα, αλλά και στη μεγάλη καταστροφή της Πάρνηθας. Aυτή η συνέντευξη είναι αφορμή για να γνωρίσεις κι εσύ το Σπύρο Ντασιώτη!

Μαρία-Άννα Τανάγια

Θα ήθελα να θυμηθείτε την πρώτη στιγμή που σας ήρθε η ιδέα να δημιουργήσετε αυτό το Πάρκο Ψυχών. Ποια παρόρμηση σας οδήγησε σ’ αυτή τη σκέψη;

Όταν έμαθα για την ιστορία του εγκαταλειμμένου  κτηρίου που λειτουργούσε κάποτε ως Σανατόριο, τότε δημιουργήθηκε μια έντονη εσωτερική ανάγκη, ένα χρέος  να δημιουργήσω ένα έργο για τους ανθρώπους που νοσηλεύτηκαν εκεί. Ήθελα να ξυπνήσω μνήμες γιατί πιστεύω μου είναι  ότι  αν ξεχνάμε το παρελθόν αυτό επιστρέφει πιο σκληρό και πιο άγριο.

Θα ήθελα να μου πείτε ποια ήταν τα συναισθήματα και οι σκέψεις σας όταν επισκεφτήκατε για πρώτη φορά το Σανατόριο της Πάρνηθας.

Μου έκανε τρομερή εντύπωση αυτό το τεράστιο κτήριο –το πρώην Ξενία- μέσα στο δάσος (η Πάρνηθα δεν είχε καεί τότε). Όταν έμαθα ότι η πρώτη χρήση του και για πολλά χρόνια ήταν σανατόριο, με κυριάρχησε  λύπη και θυμός. Θεώρησα τραγικό να έχει ξεχαστεί έτσι ένα μέρος όπου υπέφεραν συνάνθρωποί μας. Είναι οδυνηρό, πιστεύω, να ξεχνάς την ιστορία σου.

Θα ήθελα να μου πείτε έναν αστικό θρύλο που έχετε ακούσει για το Σανατόριο και σας έκανε φοβερή εντύπωση.

Πολύ ενδιαφέρουσα ερώτηση. Υπάρχουν πολλές ιστορίες που εξιτάρουν τη φαντασία και υπάρχουν άνθρωποι που ασχολούνται μ’ αυτές. Όμως, επιτρέψτε μου να  σας πω τον δικό μου «μύθο». Το μέρος έχει πολύ βαριά ιστορία άρα και πολλή ενέργεια. Πιστεύω στην ενέργεια, με την έννοια των συναισθημάτων, τόσοι άνθρωποι έζησαν εκεί, πόνεσαν, απελπίστηκαν, περίμεναν ένα καλό νέο, φλέρταραν,  πιθανόν ερωτεύτηκαν. Πιστεύω,  δηλαδή, ότι το συγκεκριμένο σημείο  έχει πολλή ενέργεια και αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι  το συζητούν και ασχολούνται οι άνθρωποι.

Διάβασα στη συνέντευξή σας στον «Ελεύθερο Τύπο» πως η πρώτη ύλη των γλυπτών σας είναι το καμένο ξύλο. Μιλήστε μου γι’ αυτή σας τη σύλληψη.

Η σύλληψη να χρησιμοποιήσω καμένους κορμούς συνδέεται  με τη μνήμη. Αφού μου δίνετε την ευκαιρία, θέλω να τονίσω ότι η μνήμη  είναι ένα από τα στοιχεία της εξέλιξής μας. Με το πάρκο ο στόχος ήταν διπλός: ο πρώτος ήταν να επαναφέρω απ’ τη λήθη του παρελθόντος και να υπενθυμίσω ότι σ’ αυτό το κτήριο υπέφεραν κάποτε συνάνθρωποί μας. Και ο δεύτερος: οι καμένοι κορμοί που θα χρησιμοποιούσα να υπενθυμίζουν τη μεγάλη καταστροφή της Πάρνηθας, γιατί πιστεύω η λήθη δημιουργεί της συνθήκες μιας καταστροφικής επανάληψης.

Ποια είναι τα σχόλια που λαμβάνετε για το Πάρκο Ψυχών;

Θαυμασμός μεγάλος -που πραγματικά με συγκινεί- και μόνο θετικά σχόλια. Μπορεί να υπήρξε ή να υπάρξει κάποιο σχόλιο που να με στεναχωρήσει. Είναι φυσικό όμως. Η κριτική ή ακόμη και το κακόβουλο σχόλιο είναι προέκταση της δημιουργίας και λειτουργεί σ’ εμένα δημιουργικά. Είναι έμπνευση για ένα επόμενο έργο και πραγματικά ευχαριστώ και αυτούς με τα αρνητικά σχόλια. Αποτελούν μέρος των εμπνεύσεων μου.

Ποιο είναι το πιο συγκινητικό σχόλιο ή αντίδραση που λάβατε ποτέ;

Το καλύτερο ήταν ένα χειμώνα που είχε χιονίσει, στο πάρκο σταμάτησε πολύς κόσμος, οικογένειες με τα παιδιά τους που έπαιζαν, περιεργάζονταν τα γλυπτά και ρωτούσαν να μάθουν πληροφορίες για το σανατόριο. Τότε μου είπαν ότι ανέβασα την Αθήνα στην Πάρνηθα κι ένιωσα μεγάλη  ικανοποίηση. Υπερβολικό βέβαια, αλλά εκείνη τη στιγμή ένιωσα ότι κάτι έχω κάνει.

Κοιτούσα τη φωτογραφία με το γλυπτό που αφιερώνετε στο Γιάννη Ρίτσο. Ποιο είναι το πιο ενδιαφέρον που διαβάσατε σχετικά με τη νοσηλεία του ποιητή στο Σανατόριο;

Το πιο ενδιαφέρον  για εμένα ήταν ότι μεταξύ των άλλων έγραψε εκεί  αυτό το σπουδαίο έργο , την «Εαρινή Συμφωνία» .

Γιατί επιλέξατε το συγκεκριμένο απόσπασμα απ’ την «Εαρινή Συμφωνία» για το γλυπτό που αφιερώσατε στο Γιάννη Ρίτσο;

Δεν το χάραξα τυχαία το συγκεκριμένο απόσπασμα από αυτό το σπουδαίο έργο. Αυτό που γράφουν αυτοί οι στίχοι, περιγράφουν τόσο όμορφα το νόημα της ζωής. Εκεί θα έπρεπε να στοχεύουν οι άνθρωποι.

Ποιος είναι για εσάς ο ιδανικός επισκέπτης του πάρκου;

Η απάντηση είναι ίσως συνέχεια της προηγούμενης. Ο ιδανικός επισκέπτης είναι αυτός που θα στοχεύει στους στίχους απ’ την «Εαρινή Συμφωνία» που έχω χαράξει σε μάρμαρο και λένε:

«Αγαπούμε τη γη , τους ανθρώπους και τα ζώα.

Τα ερπετά , τον ουρανό και τα έντομα.

Είμαστε, είμαστε κι εμείς όλα μαζί.

Μαζί και ο ουρανός και η γη».

Μόνο με την αγάπη μπορεί ο κόσμος να γίνει καλύτερος.

Ποιο είναι το πιο τρελό σας όνειρο σχετικά με την πορεία του;

Το πιο τρελό όνειρό μου σε σχέση με το έργο -όσο κι αν φαίνεται παράξενο-  επετεύχθη την ημέρα που εγκαταστάθηκε. Ένα άλλο όνειρό μου – στόχο μου να επαναφέρω μνήμες και να μάθει ο κόσμος ότι αυτό το κτήριο «φάντασμα» που έβλεπε και βλέπει ήταν σανατόριο και αυτόν τον πέτυχα.

Και επίσης δε διαψεύστηκα γιατί πίστευα ότι δε θα γίνει το πιο απλό, η συντήρηση του έργου.  Κανένας απ’ όσους ήταν σε υπεύθυνη  θέση δεν έκανε  κάτι για να πάρει το έργο παράταση ζωής για πολλά ακόμα χρόνια. Τέσσερα έργα δεν υπάρχουν πια, η φθορά και η εγκατάλειψη τα αφάνισε. Και τα υπόλοιπα είναι θέμα λίγου χρόνου να πάρουν το δρόμο των «ψυχών».

Και αυτούς όμως τους κατανοώ, θα είχαν πολύ πιο σοβαρές προτεραιότητες. Έτσι κι αλλιώς, η φθορά είναι μέρος της ζωής και της τέχνης μου και τη δέχομαι απόλυτα.

Άρα, λοιπόν, αισθάνομαι πλήρης σε σχέση με τα όνειρα και τις απογοητεύσεις  που είχα για αυτό το έργο.

Ετοιμάζετε κάτι αυτή την περίοδο;

Αυτή την περίοδο ετοιμάζω ένα έργο για να κάνω την εμφάνισή μου  στις αρχές του επόμενου χρόνου στην πόλη.

Σας ευχαριστώ πολύ για το χρόνο σας!

Κι εγώ σας ευχαριστώ εγκάρδια για την τιμή να ασχοληθείτε μ’ εμένα και το έργο μου.

Marianna says: «Η Μπρικένα μου πρότεινε τη συνέντευξη με το Σπύρο (και την ευχαριστώ πολύ). Εάν θέλεις κι εσύ να προτείνεις κάποιον που θεωρείς ότι έχει κάτι αξιόλογο να μοιραστεί μαζί μας, στείλε μου τις ιδέες και τις προτάσεις σου στην Αίθουσα Σύνταξης».