Λάμψακος | Το πρώτο ελληνικό web documentary!

 

 

 

Άννα Ποδάρα

Τα δύο μικρασιάτικα χωριά που πλαισιώνουν την Χαλκίδα, η Ν. Λάμψακος και η Αρτάκη έχουν ιστορία χιλιάδων χρόνων.  Ενώ η πολιτισμική παράδοση της Αρτάκης είναι γνωστή σε όλη την Ελλάδα, πολύ λίγα ξέραμε μέχρι σήμερα για τη Λάμψακο, μια σημαντική κωμόπολη της αρχαιότητας με ιστορία 1.800 χρόνων. Δύο χρόνια λαογραφικής έρευνας, 30 συνεντεύξεις και γυρίσματα σε τέσσερις πόλεις σε Ελλάδα και Τουρκία ήταν αρκετά για να υλοποιηθεί το πρώτο ντοκιμαντέρ για την ιστορία της αρχαίας και της νέας Λαμψάκου!

Άννα Ποδάρα

 

 

Storytellers:  Άννα Ποδάρα, Νίκος Μαρτζίκος

Μεγαλώσαμε στη Νέα Λάμψακο και οι ιστορίες που ακούγονται στο ντοκιμαντέρ, είναι αυτές που αναφέρονταν μέσα στα σπίτια μας, στα οικογενειακά τραπέζια, στις γιορτές ακόμα και στα παραμύθια που μας έλεγαν. Οι ιστορίες του παππού και της γιαγιάς ήταν συναρπαστικές και δεν θέλαμε να χαθεί αυτή η γενιά, χωρίς να αφηγηθεί την ιστορία της. Άλλωστε, όπως ανακαλύψαμε, αυτές οι ιστορίες είχαν μηνύματα που θα μπορούσαν να μας φανούν χρήσιμα ειδικά στην σημερινή εποχή. Έτσι αποφασίσαμε να τις καταγράψουμε. Βάλαμε τους 85χρονους να ξαναγίνουν παιδιά και να μας αφηγηθούν, μέσα από τα δικά τους μάτια, την ιστορία των γονιών τους, ανθρώπων παλαιάς κοπής που τσούγκριζαν λέγοντας νοσταλγικά «Καλή πατρίδα» αλλά δε μεμψιμοιρούσαν: δημιουργούσαν την πατρίδα κάθε φορά από την αρχή.

Οι πρώτες σκέψεις για να το υλοποιήσουμε ήταν ν΄ακολουθήσουμε την πεπατημένη. Στηθήκαμε με τις ώρες έξω από το Δήμο, χτυπήσαμε τις πόρτες της Νομαρχίας, απευθυνθήκαμε σε μεγάλες επιχειρήσεις της πόλης. Δεν μας έδωσαν καν σημασία! Έτσι λοιπόν αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε μόνοι μας. Βλέπεις, δεν είχαμε πολύ χρόνο! Οι παππούδες που μπορούσαν να μας πουν ιστορίες, φεύγανε σιγά-σιγά από τη ζωή. Γι’ αυτό φτιάξαμε μια ομάδα με νέα παιδιά του χωριού και βασιστήκαμε στις επαγγελματικές μας γνώσεις, ανάλογα με το τι είχε σπουδάσει ο καθένας. Ο γραφίστας έκανε την αφίσα, ο εκπαιδευτικός την έρευνα κ.ο.κ. Όλα εθελοντικά. Μέχρι και για τα γυρίσματα στην Τουρκία βασιστήκαμε στις γνωριμίες που είχαμε με νέα άτομα της περιοχής, τα οποία ανέλαβαν τα πάντα: από το να μας φιλοξενήσουν μέχρι να κάνουν το μεταφραστή. Και όταν φτάσαμε στο σημείο να χρειαστούμε χρήματα, κάναμε μια καμπάνια crowdfunding και μαζέψαμε το ποσό που χρειαζόμασταν από τους κατοίκους της Ν. Λαμψάκου-κι όχι μόνο!

WEBDOC-3

Το Lapseki είναι ένα πάρα πολύ όμορφο μέρος, που κατά διαβολική σύμπτωση μοιάζει φοβερά με την Ν. Λάμψακο. Αυτό μας εντυπωσίασε. Και αισθανθήκαμε περήφανοι για τους ανθρώπους. Όλοι μας αγκάλιασαν λες και είμαστε συντοπίτες τους και ρωτούσαν για τους παππούδες μας με ειλικρινές ενδιαφέρον.

Στην αρχή δεν ξέραμε τι θα ακούγαμε, όσο όμως ο χρόνος κυλούσε μια γλυκιά αίσθηση θαυμασμού έμενε. Πόσο άξιοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι; Άθελα τους βρέθηκαν έρμαια σε «ξένους» τόπους, έχασαν περιουσίες, κάποιοι ακόμη και τη οικογένεια τους κι όμως στάθηκαν όρθιοι, διεκδίκησαν μια νέα ζωή και τα κατάφεραν. Ίσως γιατί ήταν άλλη η κράση τους. Όπως και να έχει όμως, κάνει μεγάλη αίσθηση το κουράγιο τους, η ενότητα που είχαν, αλλά και η περίσσεια δύναμης – παρά τις αντιξοότητες δεν αμελούσαν ούτε τη διασκέδασή τους. Και βάζεις πολλές φορές τον εαυτό σου στη θέση τους και σου φαίνεται αδιανόητο ότι εσύ θα τα κατάφερνες. Αλλά μάλλον μπορείς. Πρέπει να μην αφήνουμε κανέναν να μας πείσει ότι δεν αξίζουμε ή δεν μπορούμε να φτιάξουμε μια Νέα Ζωή και να την διεκδικούμε πεισματικά.

lapseki3

Το πιο περίεργο για μας ήταν οι ιστορίες των μουσουλμάνων προσφύγων, που έφυγαν από την Ελλάδα και έμειναν σε εγκαταλελειμμένα ελληνικά σπίτια στη παλιά Λάμψακο. Η ιστορία τους ήταν περίεργη, γιατί είχαμε μάθει από το σχολείο τη μια πλευρά μόνο της Ανταλλαγής Πληθυσμών και ξέραμε ελάχιστα για τους χιλιάδες ανταλλάξιμους μουσουλμάνους που έφυγαν από την Ελλάδα. Μας διηγούνταν ότι όταν πήγαν εκεί τους έβριζαν «Ρωμιούς», ακριβώς όπως έλεγαν τους δικούς μας τουρκόσπορους. Ότι οι μανάδες τους δεν ήξεραν να μιλούν άλλη γλώσσα εκτός από τα ελληνικά και έπρεπε να μάθουν σιγά-σιγά τούρκικα. Ότι τσιφλικάδες και μεγαλοαστοί έμαθαν να κρατάνε τσάπα και κασμά για να επιβιώσουν. Ακόμα και οι λεπτομέρειες ήταν ίδιες: το ότι οι γονείς τους μιλούσαν ελληνικά για να μην καταλαβαίνουν τα παιδιά- το ίδιο μας αφηγήθηκαν και οι δικοί μας παππούδες. Είναι συγκλονιστικό πως η -ανθρώπινη- πλευρά της ιστορίας ήταν ίδια-από όποια πλευρά του Αιγαίου και αν ακουγόταν.

lapseki-4

«Όταν όλη σου η ζωή είναι μια κρίση, πώς αναγεννιέσαι συνεχώς από τις στάχτες σου;» είναι το ερώτημα που θέτει το project «Λάμψακος».  Αναγεννιέσαι συνεχώς από τις στάχτες σου, όταν έχεις εμπιστοσύνη ότι μπορείς να τα καταφέρεις. Όχι μόνος σου, αλλά με συλλογική προσπάθεια. Οι άνθρωποι αυτοί ήταν ενωμένοι. Αν δεν ήταν ενωμένοι θα ήταν τα πράγματα πολύ διαφορετικά. Μόνοι τους μετέτρεψαν ένα βάλτο σε χωριό, χτίσανε σχολείο και εκκλησία, εφαρμόζοντας το πρωτοποριακό (για τη σημερινή εποχή) σύστημα της εθελοντικής εργασίας… Έζησαν δύο διωγμούς στη Μικρά Ασία, έναν Παγκόσμιο Πόλεμο κι έναν Εμφύλιο, αλλά δεν πέρασαν κατάθλιψη, γιατί είχαν μάθει να προσαρμόζονται, να στήνουν κάθε φορά μια ΝΕΑ ΖΩΗ από την αρχή και να παίρνουν μόνοι τους ότι δεν τους έδιναν. Η σημαντική διαφορά είναι ότι δεν πάλευαν απλά για την επιβίωση, αλλά διεκδικούσαν το κάτι παραπάνω: Μια νέα, καλύτερη ζωή.

Marianna says: «Μπες στην ιστοσελίδα και δες το πρώτο web documentary της Ελλάδας! Μετά, γίνε μέλος στο γκρουπ στο Facebook, ακολούθησέ τους στοTwitter και πέρνα μια βόλτα από το κανάλι στο YouTube» !